MANGHAHOLONGI
DEBATA DOHOT DONGAN JOLMA
(Kasih
Kepada Allah Dan Sesama Manusia)
Lukas
10 : 25 – 37
1.
Huria
ni Tuhanta na hinaholongan, ia topik ni Minggunta: MANGHAHOLONGI DEBATA DOHOT
DONGAN JOLMA (Kasih Kepada Allah Dan Sesama Manusia), holong ni Debata do na
gabe pangubati ni angka bugang ni jolma. Marhite AnakNa Jesus Kristus na
mabugang I sahat tu hau na pinarsilang I do na mambahen malum hita sian angka
dosadosanta. Diarahaon turpuk on do hita tarlumobi laho mamparsiajari
pambahenan ni halak Samaria na burju roha, na rade rohana padimundimun jala
mangaramoti na mabugang I mangajarhon tu hita holong tu dongan jolma, ndanda
holan nabinoto manang dipahatahon, alai dipatupa di pambahenan. Ditonga portibi
on nag ok bugang, panaritaan, parsorion nang lungun ni roha, tarjou do huria ni
Kristus asa rade songon punguan na mandongani dohot mangaramoti ha-Kristenon i.
2.
Dibagasan
turpuk on manaringoti halak Samaria na burju roha I na ginurithon si Lukas
sahalak pangubati (Tabib) dongan saulaon ni Ap.Paulus (Pilemon 1: 24; Kol.4:
14). Molo sahalak pangubati tontu mansai jonok do di parhataan sahit, mabugang,
diramoti, dipamalum. Diondolhon si Lukas don pamaritaonna marhite na
mangondolhon angka na marhahonaan tu pangulaon ni Tondi Parbadia, parngoluon ni
huria na parjolo dohot kepedulian jala asi n iroha ni Jesus tu nasida na dipaduru,
na manarita, na marsahit, angka na gale, na dipalao. Digurithon si Lukas do
panogunoguon ni Jesus tu angka na metmet jala na tarduru. Marhite i ma dijou do
angka siseanNa asa boi mangulahon haporseaonna tu Jesus Kristus, dos
pambahenanna, na gok asi n iroha. Halak na porsea I ndada na holan mamboto
taringot ni parenta laho manghaholongi, alai na mammpu mangulahon di
parngoluonna siganup ari. Angka na porsea na mangulahonsa ima na patuduhon
Harajaon ni Debata nab oi nihilalahon ni torop halak.
3.
Parumpamaon
on mansai tarbarita sian na hea nijamitahon Jesus dungkon parumpamaon anak na
mago, alau tung beha pe pangalapationna sian parumpamaon on godang do na sala
mangantusi. Dibaritahon do disi sahalak baoa na mandalani sidalananna sian
Jerusalem tu Jeriko gabe disamun panamun; dipupusi ibana, dipukpuhi, dung i
laho; matemate ne do ibana ditadingkon. Dung i mamolus ma sahalak malim, diida
do na tarsamun i alai dilalui. Songon i muse mamolus halak lepi, diida do na
tarsamun i alai ndang diurupi. Alai mamolus ma sahalak Samaria, diida ma na
tarsamun i, asi ma rohana, dung i ditogutogu, diubati bugangna, dipasarisari.
Dijou do hita asa gabe songon sahalak samaria na burju roha i, na marasi roha
jala marholong ni roha. Alai molo tasulingkit lam bagas, mansai godang do na boi
taguruhon sian turpuk on.
4.
Konteks
ni parumpamaon on ima; na diunjuni angka sibotopatik i do Jesus: “Guru, dia do
sibahenonku, asa hutean muse hangoluan na salelenglelengna?” Sian sungkunsungkunon
taboto do, ndada holan siguruhononhon ala diboto Jesus do na diroha ni
sibotopati i. Alai na naeng taguruhon ima: “Boha do hita mangadopi angka dongan
jolma ?” ido umbahen dialusi Jesus marhite umpama songon sahalak Samaria na
burju roha i, ima alus na tingkos na sian Jesus; asa songon halak Samaria na
burju roha i. Alai na na mangihut; aha do sibahenon asa mandapot hangoluan na
manongtong i. Dipasahat Tuhanta do sungkunsungkun na bersifat vertical manaringoti
parsaoranta dohot Debata jala ndang na bersifat horizontal. Ala ni i parumpamaan
on ingkon dilapati do secara vertical. Molo angka siboto patik i sai marusaha
do mambahen pintoranna dirina. Siboto patik do nasida jala siboto uhum ni
parugamaon na paburnang diri di pangantusionna i nang disude patik i. Alai
adong sangkap na roa dipudi sungkunsungkunna i, sai songon uli begeon hape laho
mangunjuni Jesus do sangkapna. Hape Tuhanta Jesus i mandodo roha ni jolma,
botoonNa do sude na dirohanta. Sai unang ma adong sian hit ana mangunjuni
Tuhanta i, siboto saluhut do Ibana. Ala ni i do disungkun Tuhan Jesus ma muse
di ay.26 tu nasida aha na tarsurat di patik i, ia so holan manghaholongi Debata
sian nasa ateate dohot sian nasa roha dohot sian nasa gogo, nang pikiran, jala
haholongi dongan jolma doshon dirim sandiri (ay.27).
5.
Dua
hali Jesus mandok; bahen hamu ma songon i. Sian alus i, uju didok Jesus laho ma
jala bahen hamu ma songon i, ndada songon gonghon asa gabe halak na burju roha,
alai gonghon ni Jesus asa taokui na dituntut do hita laho mangulahon na so
mungkin ima manghaholongi halak na asing, na niulahon mangalobii sian na boi sipatupaon
ni jolma. Asa dungkon i, dipatorang Jesus ma marhite umpama sahalak Samaria na burju
roha:
Ø
Pardalanan
sada halak sian Jerusalem tu Jerikho; di gombarhon do Jerusalem songon Sion
manang Surgo, jala Jerikho ima gombaran ni portibi on nag ok dosa. Na ro sian
surgo tu portibi on ima Adam; ima manisia na mian hian marsaor dohot Tuhan i alai
madabu ma tubagasan dosa, patutoru
sangapna, jala naung mago hamuliaon ni Tuhan i. Jadi dibaritahon Jesus do
parumpamaon dohot alus na gabe dua astuanna. Sian letterlate ingkon marholong n
iroha do jolma jala mambahen na denggan tu angka musuna dohot singkop alai di
ginjang ni i lapatan ni parumpamaon on na gabe alus tu hangolun na mnongtong i.
Ø
Halak
na disamun; ima gombaran ni hita manisia na
mardosa, ima napatuduhon, naung madabu do hita tuelaela ni sibolis asa
mardosa hita. Didok Hata ni Tuhan i, na ro do sibolis i laho manangko, mamunu
dohot manggosagosa hita jolma. Mansai godang do na ditangko sibolis I sian
hita, ima panjouon i, identitastas songon angka na porsea hita alai gabe
taambolonghon do sudena i tu angka na so marguna ido umbahen mago ma panjouon
songon anak ni Debata i. Torop do masa di humaliangta I, angka jolma na tarela
laho mangulahon dosa; mamunu, manipu, pemerkosa, koruptor; ala mabiar pogos,
mabiar ndang sonang ngoluna, mabiar ndang margogo di portibi on, nang sahit
panahit, angka utang dohot dosa. On ma na mambahen hita gabe turun tumoru alai
ndang dipangido Tuhan I hita nangkok tu ginjang, alai Ibana do bulus tuat tu
toru laho manogunogu hita sian gambo lisop ni dosa i.
Ø
Ise
ma malaim dohot halak lewi i ? Angka malim ima na martudutudu tu angka
sibotopatik, ala marhite angka ruhutruhut ni hajolmaon asa boi martomu dohot
Tuhan i. Dohot do i manaringoti angka ugamo na gabe isntrumen ni manisia laho
manjonohi Tuhan i. Alai ndada boi uhum i mangurupi alai holan na patuduhon
hasalaanta i, nang angka pangalaosionta; idaon ma naung marsaimara, mate, jala
peak ala ni dosa i, ido umbahen ringkot do ro pangurupion tu hita jolma. Molo
halak lewi ima gombaran ni angka parhobas dohot parguruanta na so mampu
paluahon hita.
Ø
Ise
do halak Samaria na nidokna i? Ima Tuhanta Jesus na singkop roha i. Miak i manggombarhon
Tondi Parbadia dohot anggur manggombarhon mudar ni Jesus. Jadi halak Samaria
ima Jesus i sandiri na gabe Sipalua hita, na manogunogu hita sian dosa nang
hamatean. DIlehon Ibana do anggur dohot miak na manggombarhon mudar ni Jesus na
diusehon tu hita jala Tondi Parbadia na maringan dibagasan hita. Ima na
pamalumhon hita dohot na manesa hita jala paulihon ngolunta.
Ø
Na
ro do Jesus marasing dohot malim (Patik) dohot Lewi (pangulaon ni parsombaon).
Na ro do Jesus ndada laho mangarumpakhon patik alai manggohisa. Ndang boi
manisia i singkop mangulahon patik alai Jesus do na mangulahonsa ima laho
manggohi dohot pasingkophon aha na so mampu taulahon. Aha ma nab oi diulahon
halak Lewi ima na mangalehon diri lahao manghobasi parpunguan na so boi
nipangasahon tu haluaon. Alai Jesus do n aro songon Anak ni Jolma ndada laho
sihobasan alai laho manghobasi hita. Jadi molo marhobas hita jala marminggu tu
gareja ala TUhanta I do naung jumolo manghobasi, mangurupi, melayani hita.. Ala
ni i do manghobasi Tuhan i ima songon sada penghormatan jala ndang kewajiban.
Ala ni i ndang holan ritual parmingguon alai naung tahangoluhon laho
pasangaphon Tuhan i.
Ø
Aha
do makna ni parbornginan? Ise do nampunasa ? ima na manggombarhon huria-gareja,
gareja ndada inganan ni halak naung sempurna, alai angka na naung mabugang, na
gabe korban, na marsemara, angka korban, angka na male, angka na mauas, na
porlu perawatan, dohot pemulihan. Ise ma nampunasa ima angka na porsea i, angka
pangula ni huria, parhalado na martohonan nang na so martohonan. Hita do naung
mabugang, naung male, mauas i naung malum disuru laho mangurupi angka na mauas,
male, na mabugang na digosagosa portibi on. Ai tarjou do hita angka na porsea
laho manghaholongi Debata marhite manghaholongi dongan jolma, marasi ni roha,
sian i ma tandaon ni halak hita sisean ni Tuhan i. Amen.