Rabu, 30 September 2026

Jamita Evangelium XVIII Dung Trinitatis, 4 Oktober 2026

PASANGAP DEBATA MARHITE SALUHUTNA  

(Memuliakan Allah Dalam Segala Hal)

Titus 2 : 1 – 10

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus, namanggula do si Titus di pulo kreta, jala angka halak Kristen uju i ima angka hatoban. Ia turpukta on ima marisihon angka sipaingot songon ulaon ni si Titus. Dipatorang do disi taringot tu pangajarion tu angka natoras, angka na poso nang angka hatoban naung porsea tu Jesus. Pangajarion taringot tu na mangondolhon marpahean na sederhana, hahormaton di parsaoran, haiason di na mangula, dengan marsaor, burju di parpunguan mamuji Tuhan. Tarlumobi boi mangorom diri, tongam ala ni haburjuonna, habisuhonna jala na rumingkot hipas di haporseaon dohot haholongon, benget jala tongtong halomoan di Debata. Pangajarion on laho mangurupi natoras,angka na poso dohot hatoban laho manda dirina sandiri dohot denggan songon naung tang di pardagingon. Molo didok tang di pardagingon ndada holan sian segi umur, dohot do nang kedewasaan berpikir lho mandalani ariari ni ngoluna di sude situasi dohot kondisi. Angka natoras, angka naposo nang hatoban ima angka horong naung dewasa jala ringkot mandapot pangajarion na sintong. Na gabe sipatujoloon, gabe tiruan, na gabe telada laho mangaramoti angka pangajarion na sintong. Halak naposo ndada holan na manuntut teladan sian natumua, alai sundut naumposo naeng ma gabe tiruan tu humaliangna. Jala angka hatoban boi gabe parhobas tu angka humaliangna.

2. Sibonsiri ni soso Ap.paulus tu si Titus asa mambahen dirina tiruan di haburjuon, lambas n iroha marhite ngoluna, songon naeng hirimhononhon tutongatonga ni ruas ni huria. Songon sahaak pangajari; ndang dihalupahon si Titus manjaga dirina marhite hapolinon, hahormaton, hasabamon jala lam tudengganna arangena asa gabe sitiruon. Ngou na mararti, adong pengaruh dohot sitiruon, ima na dipasahat AP.Paulus tu si Titus asa ajarhononna I tu ruas ni huria na di pulo reta. Sangkap ni Ap.Paulus paradehon pangajarion dohot nanaeng siulahononhon si Titus siala halak Kreta diboto Ap.Paulus do halak Kreta: “Sai tong pargapgap do halak Kreta, angka binatang pamusa, parroha butuha, angka na losok.” (1:12). Disgurithon AP.Paulus do turpuk on asa songon buku sipaingot ni si Titus laho mangulahon ualonna mangajari haak Kristen na di Pulo Kreta, asa mangolu dihabadiaon. Nang pe anga ruas disi ima angka na magodang jala marharoroan sian angka horong na marasing, alai sian surat ni si Paulus tu si Titus tangkas ma botoonta na so sude dope tang marhaporseaon nang pe naung marumur.

3. Huria ni Tuhanta dipangido Ap.Paulus do tu si Titus asa paturehon angka na ringkot di huria disi marhite na pabangkithon pigapiga halak na gabe uluan dinasida. Nasida ma na martugas mangulahon ulaon ni Debata dohot kriteria parngoluon partondion na denggan:

1:7 Ai anggo sintua, sandok na so jadi hasurahan, naeng ma songon juara bagas ni Debata, unang siula roharoha, unang parpiripiri, unang sisobur tuak, unang parbada, unang parpangomo sian na so ture!

1:8 Alai na basa martamue, na las roha di na denggan, na toman, na bonar, na badia, sirajai dirina.

1:9 Na marsitiopan tu hata sihaposan i mangihuthon poda i, asa margogo ibana, mangapoi marhitehite poda na tingkos i, nang maminsang angka na manggaga.

1:10 Alai lan do angka na jengkel, angka parhata na so gabeak, na giot mangaliluhon; toropan nasida Jahudi.

1:11 Ingkon huntamon do pamangannasida, ai digaori nasida do pangisi ni angka bagas, diajarhon do na so jadi, mambuat pangomoan hailaon.

1:12 Didok sahalak panurirang sian tongatonganasida: Sai tong pargapgap do halak Kreta, angka binatang pamusa, parroha butuha, angka na losok

Sintong do paindangion I, ido umbahen dipangido Ap.Paulus tu si Titus asa paingothon nasida dohot gogo asa polin haporseaonnasida. Asa marhite sipaingot I, angka na tumua, angka natoras asa di horati. Angka borua pe natumua asa gumodang mangalehon diri di uaon ditonga ni huria. Asa gabe triuan nasida tu angka parompuan na umposo laho manghaholongi ripena, jala denggan mangaturhon parumatanggaonna. Dison ma sada petunjuk umum laho mangulahon di dohot burju. Tarlumobi di angka halak namarragam.

4. (Ay.2).Baoa na tumua asa marngolu na bulus, marhahormaton, marbisuk, marhahhipason di haporseaon, dibagasan holong dohot habengeton, nang muramura dipalindalindak pangjarion na paliluhon haporseaon. Haholonganna do pardihutana dohot ianakhonna jala marbisuk tu rumatanggana nang ditonga ni Masyarakat,  mangulahon peranna songon ama na berkharisma. Marhabisuhon sada parange na jonok tu na pistar jala malo, sai mardalan do pikiranna. Tarlumobi di nalaho mambuat sada haputusan, asa gabe tiruan ditonga ni keluargana. Tarlumobi di jaman na lam maju on ingkon lam malo do ama marmahani jala marmudumudu keluarga, dilehon tingkina marpungu, martangiang, manghatahatai dohot pardihutana, nang angka ianakhonna. Sahalak ama naeng denggan berperan songon uluan di partondion nang di parngoluon siganup ari, asa gabe keluarga na marlas niroha pangisina jala gabe tiruan di humaliangna.

5. (ay.3); angka in ana tumua; asa manjaga habadiaon, asa gabe tiruan tu sundut na umposo. Marhabadiaon ima na manadinghon pangalaho hajolmaon na robi (Ef.4:22) padaohon sian harorangon (1 Kor.6:18). Ngolu na marhabadiaon asa lam tang di haporseaon nang di pambahenan na mangulahon lomo ni roha ni Debata. Na manghaholongi sinondukna, anakhonna, asa gabe tiruan. Unang hatagian di anggur, ala I angka parompuan Kristen asa gabe tiruan di ianakhon, sinondukna nan ganga na dihumaliangna. Disosoi do nang angka parompuani marpasangapi Hata ni Debata marhite na malo mangurus ruma tangga nang sinondukna, angka ianakhonna. Sai sangkap na uli na denggan na pinarade Debata tu angka keluarga tarlumobi marhite ina songon parsonduk bolon na sai tongtong focus mamparrohahon, manarihon keluargana. Ai godang naueng on angka ina holan mangharingkothon penampilanna sandiri, haulionna, alai amantana pe ndang di parrohahon nang inangkonna, sian cara marpahean dohot mangaradoti na ringkot tu keluargana. Ina na asing holan na papuas na dirohana; shoping, cod, manonton dracin, drakor, gabe lupa tugas utama laho mangurus rumatangga. Boi do manghorhon parbadaan nang sursar ruma tangga. Songon Kristus na gabe uluan ni huria, suang songon I ma angka sinondukna manghaholongi inantana songon panogunogu na sepadan na dilehon Tuhan I na mandongani. Molo di jaman modern nuaeng on, angka parompuan ndang holan dijabu be, alai naung berkariri di parkarejoanna, hape gabe lupa tanggung jawabna songon ibu ruma tangga. Boi do kariri istri na tumimbo sian suami alai unang ma dihalupahon tuga dohot tanggung jawabna di keluarga denggan ma diurus suami dohot ianakhonna.

6. Sipaingot tu sundut na umposo (ay.6), naposo naung magodang asa ditiroi asa marpikiran na tigor, boi mangarajai dirina sandiri. Ala boi do tersulut emosi angka na poso na so boi mangorom emosina, ndang boi nirajaan diri nang pikiranna ala masa pertumbuhan  kognitif, fisik na lam timbo. Si Titus pe mansai poso dope, asa dohot ma gabe teladan tu angka naposo na dihumaliangna, ai amrhite parange na uli na denggan I do laho mangalo angka sialo Kristus, angka na so manghalomohon halak Kristen  i. AI di negranta on pe Indonesia, mansai relevan do turpuk on tu hita angka na porsea, asa ido na gabe jamita na mangolu. Keteladanan mansai ringkot ditonga ni portibi on nang negaranta na lam lumlamna, marnida pangalaho ni jolma. Tarlumobi angka halak na so sahaporseaon dohot hita nang angka sipaotooto, unang gabe hasurahna hita halak Kristen I, naeng ma gabe tiruan na denggan.

7. Angka hatoban (ay.9-10) naeng ma unduk tu tuanna, unang mangaloalo, alai burju ma mangula ulaonna tanda ni haunduhonna tu tuanna, ai marhite I do ibana pasanagaphon Debata, ala burju, jala haposan di tuanna.Ai molo haposan di nao tik , gabe haposan do di na godang. (Ef.6:5-7). Diulahon pe angka ulaonna naeng ma denggan, ai sipujion do angka na denggan ulaonna, ai marhite do si Jusuf gabe lam denggan karirna nang pe dijebak ibana, ala tongtong do Debata na mangaramoti boi do Ibana malua sian I, suang songi ma angka halak Kreta songon angka siihuthon Kristus asa diulahon ma ulaonna songon hatoban dohot denggan. Ai nuaeng angka pangurupi mangulahon ulaonna dohot denggan holan dijjolo ni tuanna do, alai molo dipudi tung so denggan do diulahon. Alai tarboto do muse sikap sikap na so jujur mulaulaonna. Alai adong do pangurupi nab ulus rohana mulaulaon, dipatupa dohot denggan angka sihobasan, siulaon nang parkarejoan di jabu ni tuanna. Ido asa dipangke pangurupi I martaontaon lelengna,ala boi gabe haposan ni tuanna, baliksa molo ndang songon I pintor hatopdo di PHK, ndang dipangke be gabe pangurupi.

8. Huria ni Tuhanta ha nihaloongan dibagasan Jesus Kristus; ingkon tarator, jala tertib do ngolu ni halak Kristen i. Unang ma serampangan, sukasuka, manang marlomolomo di ngolu on. Halak na lepas kendali do sisongon I, ndang adong etika, moral nang haporseaon laho manjaga dirina asaa marulaon na denggan maradophon dongan jolma tarlumobi maradophon Debata. Ditonga Masyarakat nang tarlumobi adat ni ketimuran di bangsonta Indonesia sai adong do norma norma adat na mangatur sikap nang parngoluon ni joma. Tarlumobi di hita halak Batak, sai tumajom dope tu roha ni halak Batak laho manghirpasi donganna marhite hata:”na so maradat” sian pandohan molo didok “na so marugamo”. Molo nunga didok na so maradat, on ma na mansai tajom paingothon halak batak ala ni pangalahona na so hombar tu adat. Hape di haKristenonta naung diaturhon do sian Hata ni Debata angka parange pangalaho na ingkon sipamanaton. Asa sikap parngoluan ni halak Kristen unang gabe sihataan, unang gabe partuktuhan, unang gabe sisurang, gabe hasurahan. Ido dengganna Hata ni Tuhanta I mangaturhon parngoluon ni angka na porsea I asa gabe tiruan na denggan tu manang ise pe. Angka nasa siulahononon, naeng ma saluhuta I laho pasangaphon Debata, saurdot songon na nidok Ap.Paulus di  suratna 1 Korint 10:31 Onpe, na mangan manang na minum hamu, manang dia pe diula hamu: Bahen hamu ma saluhutna i, pasangaphon Debata. Ia angka natoras, na tumua, angka Ina, angka na poso, angka hatoban manang ise pe hita na porsea I naeng ma patuduhonna haburjuonna tu Tuhan i. Ia ngolunta on ndada taringot “ise do ahu di portibi on”? Alai “Ise do Debata di portibi on?”. Asa saluhut hasanagpon dohot hamuliaon milik ni Debata do I, nang pe jolma sai mauas dihasangpon portibi on, porlu privilege, pebuktian bahwa dia sudah kaya, sudah pintar, sudah berpangkat, sudah hebat, sudah menjadi orang. Hape molo di negara majun dang marlangku sikap sikap sisongon I, ai ndang tarida ise na mora dohot na pogos, alai di negara negara berkembang songon negaranta on mansai tandi do I. Ala ni I tarjou do angka na porsea I laho pasangaphon Debata songon Jesus Kristus na pasangapon Debata Ama I, na mangalehon diriNa laho manobus hita jolma pardosa on. Ala ni I tapasangap ma Debata marhite na mangulahon Hata nang Patikna jala gabe tiruan na denggan tu saluhut jolma. Amen.

 

Minggu, 27 September 2026

Jamita Epistel XVIII Dung Trinitatis, 4 Oktober 2026

PASANGAP DEBATA MARHITE SALUHUTNA  

(Memuliakan Allah Dalam Segala Hal)

Mika 4 : 1 – 5  

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus marnida perkembangan ni zaman dohot pardalan ni huria, di tingki na parpudi on lam torop do halak na lomos, boha, suraon dope adong gareja di portibion di abad na ro? Masih adakah "peminat" gereja? Kekuatiran on ro ala marnida kondisi ni huria, di na lam tu toropna huria ndada be berpusat di hamuliaon ni Debata nampuna huria i alai nunga berpusat di "organisasi" dohot "pejabat ni gareja" Di samping ni i, perkembangan zaman menawarkan godang hal na lebih menarik, sementara pelayanan ni huria dianggap semakin ketinggalan zaman. Perkembangan yang sangat cepat memunculkan tawaran-tawaran kenikmatan hidup yang lebih menarik. Dan gereja dianggap sebagai "barang kuno".

2. Alai, tamba muse ala diida, paboa huria nunga gumodanganan bersifat ritual, ndada be di pambahenan. Lam maolna mangalului jolma na mangulahon haporseaonna. Didok nasida, lam tu tambana do jolma na marugamo, lam tu toropna inganan marsomba tu Debata, lam tu timbona frekeuensi marsomba tu Debata, alai ternyata, lam tu maolna do mangalului jolma na berperilaku na Kristen. Alai tamba ma muse, ternyata nang pe lam maju zaman, alai lam tu hehena do ulaon haholomon manang okultisme, dalam bentuk na leleng manang na modern. Ternyata godang dope angka na margoar Kristen, di Indonesia nang di negara maju, di hutahuta manang di kota, na sai porsea di ulaon haholomon i Ai hehe do parbegu ganjang, jala olo halak porsea disi. Torop dope ruas na mangalosa ndada marhite haporseaonna, alai marhite na manjou datu pangulpuk, paloashon begu mangalo begu, dung i sude ma dirajai begu (Adong mandok,) olo jolma marsomba tu begu ala ndang mampu be gareja mangalehon jawaban tu realita ni ngolu naniadopan ni ruas ni huria. Angka i ma mambahen, boi dope martahan huria? Adong dope suraon gareja di abad na ro?

3. Huria ni Tuhnta na hinaholongan, turpuk on ma mangalehon alus. Hira songon i ma kondisi ni bangso Israel di zaman ni si Mika. Gok halumlamon, Angka pejabat mangulahon korupsi, papeolhon uhum, holan pamora diri. Korban nasida ima angka na pogos, na so mardihadiha. Angka pejabat agama pe ndada be manurirangkon hasintongan ni Debata, alai manurirangkon na pasonang roha ni natorop nama, asal ma dapotan pangomoan ibana. Angka rakyatna pe nunga hira sanga mangulahon hajahaton, tarlobi ma i mangulahon ulaon haholomon, marsomba tu ganaganaan, porsca tu angka pangarunding dohot datu. Margoar bangso ni Debata, alai pangalaho lobi sian sipelebegu, i ma mambahen tarrimas Debata, jala ingkon uhumon ni Debata ma nasida marhite habuangan tu Babel. Bagasjoro i, dohot Jerusalem huta nabadia jala na uli, ingkon gabe adaran (3,2). Bangso na targoar bangso ni Debata, ingkon gabe bangso terjajah. Boha ma nasib nasida? Boha ma udut ni pardalanar. ni bangso ni Debata?

4. Alai turpuk on ma mangalehon apulapul. Ndang sude bangso i dilengsehon. Dipapulik Debata do pasipasi sipangkeon ni Debata laho pasauthon sangkap haluaon Na, dalan ni Debata manorushon sangkapNa laho pajongjong harajaon Na Ternyata, hukuman bukanlah kata akhir Allah; hukuman hanya cara Allah memilah, membina dan mendewasakan umatnya. Taida ma hal-hal na luar biasa napinatupa ni Debata laho pajongjonghon harajaonNa, jala on ma na mangalehon pos ni roha di angka bangso ni Debata:

Ø                                      Parjolo: Di ayat 1 tung tangkas do bagabaga ni debata marhite si Mika. Harajaon ni Debata ndang hea talu; nang pe tartaban bangso i dibahen bangso Babel dohot bangso na asing, alai ianggo Harajaon ni Debata hot do. "Ojak ma dolok ni joro ni Jahowa di punsu ri angka dolok.... jadi marrongoman ma tu ibana angka bangso". Ai ditaluhon Debata do angka bangso na manaluhon Debata. Jala diboan do bangso i muse mulak tu Jerusalem. Alai nang pe songon i, sai tong do mulak marjogal ni roha bangso i, sai mangalo Debata. Sian i ma gabe disuru Debata ma AnakNa, Tuhanta Jesus Kristus. Ndada be Israel na leleng be dipatureture, alai marhite haheheon ni Tuhan Jesus sian na mate, dipaojak ma huriaNa di portibi on, gabe Israel na imbaru. Jala ndada be holan Israel be disi, alai nunga ungkapan tu angka bangso sipelebegu hian. Tajaha di Rom 11, 11-12. I ma Israel na imbaru, na dipajongjong di atas ojahan na togu, ima di mudar ni Jesus, jala na ungkap tu sude bangso. Di ari pentakoste , ungkap ma Harajaon ni Debata tu sude bangso. Jala i ma na tahamauliatehon, ai nunga dohot bangsonta hangso Batak dijou tusi. Las ni roha na balga do i di hita, ai dohot bangsonta bangso Batak partohap di Harajaon i. Jala tung tangkas do nalnal hasasaut ni ayat on di hita halak Batak Pola adong komponis na manurathon koor: "Di dolok nang di rura, di tonga ni huta, ojak angka gareja......." I do diida si Nommensen di parnidaanna uju matangiang ibana di Dolok Siatas Barita, diida ibana torop jongjong gareja, manghuling giringgiring di angka huta, jala marudur halak Batak masuk tu gareja i. Ala ni i, ndang pola kuatir hita songon kekuatiran ni angka halak nangkin.

Ø                                      Paduahon: "Mardalan ma torop bangso parbegu, angka dohonon nasida ma: Beta ma hita nangkok tu dolok ni Jahowa dohot tu joro ni si Debata ni si Jakob". Adong halak na olo masibetabetaan laho manopot Debata tu bagasjoroNa I ma ala adong "kerinduan". Kerinduan on ro ala adong parsaoran na rosu dohot Debata. Songon na masihaholongan (na jatuh cinta), sai masihol naeng pajumpang, Songon i do angka halak na rosu tu Debata, sai masibetabetaan do i laho pajumpang dohot Debata. Di sada huta adong do hea sahalak sintua na digoari "pegawai sorga". Boasa? Ala burju ni amanta i mambetabetai jolma tu gareja. Molo di manogot ni ari Minggu i, ala gogo do soarana, marsoara na gogo ma ibana di huta i manosoi asa sude ro tu gareja. Molo di botari ni ari kamis, ala borngin i ma borngin partangiangan, digora amanta sintua i do sude huta i asa ro tu partangiangan, Jala tardok, torop do halak na burju tu partangiangan dohot tu gareja šian huta i. Boha, suraon adong dope angka na burju masibetabetaan na songon i? Sebaliknya, boi do gabe pangambati hita tu halak laho ro tu gareja. Molo sai adong angka parsoalan di huria, manang na parhalado, manang na angka punguan, manang pembangunan, boi do i gabe pangambati, mambahen halak ndang olo be ro tu gareja. Na ingkon torus husorhusoron ni huria ima: Boha do bahenonta asa tung sude ruasta masihol, jala masibetabetaan, ala ni sihol ni rohanasida laho pajumpang dohot Debata di joroNa í.

Ø                                      Patoluhon: "asa diajarhon tu hita angka dalanna, jala mardalan hita di angka lapangna" Di na sahali, adong ma sahalak Kristen manurat tu sada surat kabar mandok tu panjaha paboa ndang adong guna ni na ro tu gareja. "Nunga 30 taon au sai tu gareja, hubege 3.000 jamita, alai tung sada ndang adong huingot i. Huhilala nunga marisuang hupasuda tingkingku ro tu gareja, jala angka parjamita pe nunga pasudasuda tingki molo sai marjamitai dope", ninna. Gabe parohon perdebatan ma pandohanna i manang na piga minggu. Alai adong ma sahalak na manurat muse, mandok songon on: "Nunga marhasohotan au 30 taon lelengna. Nunga hudai 32.000 nanilompa ni inanta. Tung sada ndang hea huingot manang na masakan aha nanilompa ni inanta i. Alai na huboto ima: marhite masakan-na i, margogo do au laho mangula ganup ari; aut sugari ndang dilehon inanta sipanganon i tu au, ra nunga tibu hian mate ahu". Gabe so ma angka perdebatan i. Ima alus tu angka halak na sai ragu-ragu, mandok: Boha, adong do gunana iba ro tu gareja, mambege jamita? Turpuk on mandok, angka na burju ro tu joro ni Jahowa, ima na olo manjalo pangajarion sian Jahowa, gabe botoonna ma dalan na sintong, botoonta ma membedakan na sala sian na sintong, na denggan sian na jahat, Pangajarion ní Debata i ma "pahipashon" hati nurani-nta, gabe ndang mintop (patudos tu Heber 4, 12) Huhut dilehon i ma di hita kedewasaan bertindak: dilehon nang hagooon. Tumangkas tajaha di 2 Timoteus 4, 16). Alai ndada holan ro tu gareja, alai ingkon marparbue do, alai ingkon "jala mardalan hita di angka lapangna". Molo didok "nangkok tu dolok ni Jahowa" ima joujou laho berziarah. Jala halak na berziarah, ima halak na mambahen paniadangion (Psalm 122, 4), na manghatindanghon tu halak paboa sude ngoluna marpangunsandean tu Debata do. I do taria siulaon ni angka na ro tu bagas joro ni Debata. Di gereja kita berkebaktian, pulang dari gereja kita bersaksi, ninna sahalak na malo. Ndang marguna ianggo holan ro tu gareja, alai na marguna ima molo sude na tabege di gareja i tahangoluhon, marhite parange di ngolu siganup ari. Molo dapot na songoni, ndang pola kuatir be hita songon kekuatiran ni halak na tagoari nangkin. Angka naung mulak sian bagas joro, ingkon adong ma perubahan hidup, songon napinatupa ni angka halak Kristen na parjolo i (tajaha di Ulaon Apostel 4, 32). Sijagahononta ima songon nidok ni parende i do: "Idaon songon na pandita, hape magigi do iba sipata", ima tu halak na burju tu gareja, alai pangalahona mansai dao sian angka anak ni Debata. Molo songon i antong, olo do lam so adong be guna ni na margareja.

Ø                                      Paopathon: Molo dung jongjong angka joro ni Debata jumpang ma hadameon (ayat 3-4). Ai disi ma Debata jongjong gabe hakim yang adil, jala ganup halak ma manjalo hak-na jala sude jolma dinilai sama dan adil. Ndang adong be sigogo botohon, ndang adong be kesewenang-wenangan. (ndang adong be porang.) Alat-alat perang diganti gabe alat padumahon natorop. Sude na margoar porang, baik alat maupun taktik dan strategi dibolongkon jala dihalupahon. Saluhutna boi mardame sonang manghapadothon ulaonna be dohot manghasabamhon huhut mandai angka naniulana be, so pola mabiar be tu panangko, tu penindas, tu sigogo bolon dohot panonggoti na asing. I do na jumpang molo dung ro Harajaon nidebata di angka luat. I do nang na nidai ni halak Batak. Ai najolo, tardok bangso parporang do ompunta, bangso Batak. Alai dung dijalo ompunta hakristenon i, pintor andul do keadaan; lam mago ma parporangan dohot parbadaan. Jala pintor dibahen Nommensen ma muse goar ni parhutaanna i "Huta Dame", asa lam humatop jumpang dame di halak batak. Di hakristenon na parjolo di tano batak, tung tangkas do dihilala hadameon i.

Ø                                      Boha do ia nuaeng? Didok na malo, ja hadameon nunga gabe "barang langka di tonga ni bangsonta na gok kekerasan dohot parbadaan on. Boha do ia di hurianta? Suraon do tong gabe "barang langka" hadameon. Unang ma nian ate. Angka anak ni Debata, naung manghapadothon haburjuon pajumpang tu Debata, tarjou gabe duta-duta hadameon, siboan hadameon di sude inganan. Ai molo dapot hadameon, disi ma nunga jumpang Harajaon ni Debata. Hita angka na porsea do dijou manaburhon hadameon i, ai angka siboan dame do na digoari anak ni Debata (Mat. 5, 9). Molo adong dope angka keadaan na hurang mardame di angka huria, humatop ma tapasuang rohanta, taingot paboa angka anak ni Debata do hita, na ingkon mangaradoti hadameon. Damai itu indah dan mensejahterakan, karena diberkati Tuhan.

Ø                                      Huria ni Tuhanta na hinaholongan; di ujungna ingkon talu do angka debata sileban (ay. 5). Molo di zaman ni si Mika hira nunga sange bangso i marsomba tu ganaganaan, alai dung ro zaman na imbaru on, ropukhonon ni Debata do sude ganaganaan (1, 7; 2, 6-7). Ai so adong na boi bahenon ni ganaganaan, ai so adong tenaga manang hagogoonna, so adong huasona. Tung so adong do tahe na boi bahenon ni i. Alai ianggo Debatanta i, tung Debata na sun gogo jala sun marhuaso do. Molo tung pe tartaban bangso Israel, ndada na talu Debata, songon anggapan ni torop bangso uju i na mandok: molo talu sada bangso, talu do dohot Debatana. Holan na mangajar bangso Israel do i asa olo pauba roha. Ai di ujungna, bangso Assur, bangso Babel, dohot angka bangso na gogo i diropukhon do, songon panaluhonNa di si Parao bangso Misir i.

Ø                                      Satingkosna, hatatalu ni hasipelebeguon pe nalnal do tarida di hita halak Batak. Molo jongjong angka gareja di dolok nang di rura, dohot di tonga ni hauma, ima patuduhon naung talu sibolis dohot hasipelebeguon. Dung dijalo ompunta Barita Nauli i, marsiadu do nasida paluahon 'debatana' hian, mangambolongkon angka ulaon haholomon dohot hasipelebeguon, angka datu manandingkon hadatuonna jala ro manjalo Kristus.

Na gabe pergumulan di hita nuaeng, boasa sai adong dope ruas ni hurianta na porsea jala na olo talu dope dibahen ulaon haholomon i? Ndang pola ra maila-hita mandok, na torop dope ruas ni hurianta na mangulahon ulaon haholomon i (okkultisme), di na patar manang di na buni, na tradisional manang na moderen. Marhite turpuk on disosoi do hita marhite topik; PASANGAP DEBATA MARHITE SALUHUTNA (Memuliakan Allah Dalam Segala Hal), ndang adong be debata na asing, manang ruparupa ni portibi on na gabe sipangasahononta. Holan Debata do marhitehite Anakna Jesus Kristus i do hamonanganta jala tapasangap ma Ibana marhite angka parulaonta. Amen.

 

Jumat, 25 September 2026

Jamita Evangelium XVII Dung Trinitatis, 27 September 2026

SAI TONG DO MANGARANAP MATANGKU TU JAHOWA

(Mataku Tetap Terarah Kepada Tuhan)

Psalm 25 : 15 - 22

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus; 1. Sude do hita pasti hea mangadopi situasi na mansai kritis, marungkil, keadaan na tarsosak, manaon na hansit manang mangadopi hamao-lon. Ndang adong na lias sian i. Torop do halak na gabe marsahit, mandele bahkan gabe mate ala ni na masa i. Songon i do niadopan ni sahalak raja (Daud) di turpuk on. Tung porsuk jala hasosahan situtu do ibana. Patna tajorat di jorgong (ay. 15) mambahen so boi be ibana paluahon dirina sian hamaolon i. Ima mambahen ibana gabe tarpunjung (ay. 16), songon tandiang na hapuloan; ai nunga sude donganna maninggalhon ibana; ai songon nidok ni parende i do: molo uju monang sude mandok "lae", alai molo talu, sude mandao be. Ala ni hasusaan i, gabe hasosahan (sesak) do rohana. Ima mambahen ibana gabe dangol (sengsara). Ai lam martamba do torop ni musuna, jala tung sumalin do hosom nasida. Tamba ma muse hira na sai didondoni dosana ibana. Pokoknya, tung hansit situtu do parniahanna i.

2. Hamu angka dongan! Molo taadopi situasi na songon i, boha do sikapta? Songon na tadok nangkin, ndang otik be halak na gabe "gelap mata", tidak berfikir panjang, gabe jempek pingkiranna, gabe mandele, maningkot manang gabe rintik. Na deba laho mangalului "hambalingan" (konpensasi tu minuman keras, narkotika manang juji laho padao holso. Debata, mandok: Sai tong do mangaranapi matangku tu Jahowa (Mataku tetap terarah kepada Tuhan ay. 15). Tung sian nasa roha do ibana martangiang mandok: dompakhon ma ahu, asi rohaM di ahu (ay. 16a), sai palua ma ahu (ay. 17), sai tatap ma dangolhon (ay. 18), marpamuati ma rohaM di dosangku (ay. 19), sai ramoti ma tondingki, palua ahu, unang tung paurak ahu, ai marhaposan tu Ho do ahu (ay. 20).

3. Molo nangkin di ay. 16, didok: ai punjung do ibana, i do Ima patuduhon, na holan tu Jahowa do ibana marsigantung patuduhon, na so olo si Daud marsigantung tu angka donganna, tu pasukan dohot penasehatna di kerajaan-na, alai tung holan marsigantung tu Jahowa do ibana; i ma umbahen laho ibapa menyendiri, songon nidokna di Andungandung 3, 28 "Pada waktu TUHAN memberi penderitaan, hendaklah kita duduk sendirian dengan dia". Sadar do ibana, ndang tarbahen manang ise be na boi mangurupi ibana, nda so holan Debata Jahowa.

4. I do ala di ayat 1 i pe didok ibana do, Ho do, ale Jahowa, dihalungun hon rohangku. Itulah sikap penyerahan diri secara total kepada Tuhan. Tung holan tu Tuhan i do dipagomgomhon dirina. Boasa? Ala tung ditanda ibana do Debata. On do kata kuncina: Tung ditanda ibana do Debata. Tangkas ditanda ala sude naung nialamanna di tingki na salpu, na manaluhon si Goliat, malua sian kejaran ni si Saul, boi patundukhon sude musuna. Sudena i ndada ala ni dirina, alai ala Debata do. Gabe tangkas situtu ma ditanda, ia Debata i ima Debata pargogo na so hatudosan do, na boi pangasahononhon jala gabe pangunsandean. Ala ni i ma, holan tu Debata ma dipagomgomhon ibana dirina.

5. Jala di ayat 2, yakin do ibana, na so paloason ni Debata ibana maila. Ima sihaporseaanta: boha pe balga ni hamaolon/ sitaonon na taadopi, umbalga do Debata sian i. Ala ni i ma didok ibana di ay. 3, ndang tagamon maila ibana bahenon ni Debata. Di Bibelta on dipatuduhon tangkas, ndang hea dipaloas Debata maila angka naposoNa. Pasti paluaon jala pamonangon ni Debata do angka na manghaposi Debata.

6. Alai nuaeng, boha do raja Daud, parpsalmen on manghamonangkon na masa i? Sai mangaranap do matana dompak Jahowa. Alai tutu, andorang so i, diradoti ibana do ngolu na marhalidangon dohot marhatigoran (ay. 21). Ditopoti ibana do dosana, ra nunga sude be hita maboto taringot tusi, ima dosana maradophon si Batseba dohot si Uria. Alai nunga ditopoti ibana  i tu Debata, jala dipangido hasesaan ni dosana songon na boi tajaha di ay. 7 dohot ay. 18b. Ima dosana. Alai ianggo maradophon halak na asing, hati nurani do manghatindanghon na so adong dibahen ibana na sala tu donganna jolma. Dia tidak berharap akan dilepaskan Allah bila tidak yakin bahwa dia hidup dalam ketulusan dan kejujuran. 1 Petrus 4, 12-19, mandok, unang ma ala ni pambahenanta na so hasea gabe dihasogohon halak jala gabe menderita hita. Alai molo ala ni hatigoranta do, pasti paluaon ni Debata do hita.

7. Hamu angka dongan! Molo taadopi hasosahan, jotjot do tapaloas dirinta dikendalikan pancainderanta dohot hadagingonta. Molo angka sipelebegu, pintor tu hagogoon ni haholomon do nasida laho (Jesaya 17, 78), isarana: tu kuburan, manungkun datu, mamele sumangot manang tondi ni na mate. Ima mambahen lam tu hamagoan do nasida. Na deba, sai lalap ma paidaida hasosahanna i, bahkan tahe adong do na mendramatisir gabe lam tamba balga ni hasusaanna i. Lam bagas ma hahansitonna i. Alai tatiru ma parpsalmen on, tu Jahowa do ibana mangaranap. Jangan terlarut memandang kepada keadaan dan kesesakan yang kita hadapi, tetapi arahkanlah pandanganmu hanya kepada Allah, yang perkasa di dalam Tuhan Yesus. Yang kita butuhkan bukan pertolo-ngan dari kuasa kegelapan atau kuasa duniawi. Tetapi mata imanlah yang kita butuhkan, yaitu mata yang tertuju hanya kepada Tuhan Yesus. Karena bagi Tuhan Yesus tidak ada perkara yang mustahil. Dia mempunyai banyak cara yang ajaib untuk melepaskan kita, sama seperti yang Tuhan lakukan kepada Daud. Karena Dia telah mengalahkan kuasa manapun.

8. Hamu angka dongan! Ima tatiru, jala i ma paposhon rohanta mangadopi sude hamaolon ni ngolu on. Ai ternyata, nang pe lam tu timbona tehnologi dohot Ilmu Pengetahuan na boi nian mangalehon godang kemudahan tu hita jolma nuaeng, alai lam tu dokdokna do sitaonon ni jolma. Justru torop natoras naumposo na bingung mangadopi angka anakon naginoaran anak-anak millenial, generasi Y, Z, generasi jaman now. Ketika dunia semakin modern, masalah yang kita hadapi semakin kompleks. Boha ma manghamonangkon i? Unang bobos, panik manang mabiar. Halak na mabiar ima na manghilala na umbalga sitaonon i sian dirina gabe dipaloas dipolgak sitaonon i dirina. Unang lalap paberengbereng sitaononmi, lam tamba do hansitna molo songon i. Unang laho mangido pangurupion tu na asing. Alai tung mangaranap tu Jahowa ma hita. Holan tu Jahowa ma taarahon rohanta, tangkas mangido tu Ibana, pagomgomhon dirinta holan tu Ibana. Ai nunga dilehon Tuhan Jesus, Panglima na gogo na pasti boi paluahon hita. Unang ganggu rohanta disi. Holan Jahowa ma haposi. Amen.

Jamita Epistel XVII Dung Trinitatis, 27 September 2026

 

SAI TONG DO MANGARANAP MATANGKU TU JAHOWA

(Mataku Tetap Terarah Kepada Tuhan)

Johannes 9 : 1 – 11

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus; dipaboa do dibagasan turpuk on Jesus na pamalum sahalak na mapitung sian hatutubuna.(ay.20). sian turpuk on naeng do hita umboto ala ni dosa do hita manarita, mangae ragam haporsuhon. Nang pe godang sitaononta ala ni dosa I, alai ndang na dipasombu Debata hita manaon sahalak hita, dilehon do AnakNa Jesus Kristus I laho patupahon haluaon na sian Debata tu hita jolma pardosa. Asa angka na marsahit do na ringkot siubaton, ndang na hipas. Na marsahit do hita ala ni dosa I, alai ro ma panobus ni dosanta I, ima Jesus Kristus i. Asa porsea hita di angka na niulaNa haluaon di tonga portibi on. Haporseaon dohot pangoloion di Hata ni Tuhan I mangalehon haluaon di hita. Tuhanta Jesus n aro manondangi portibi on paluahhon hita sian haholomon. Ragam halongangan na pinatupa ni Jesus asa lam martamba angka na porsea di Debata. Sada sian i, ima na dibagasan turpuk on; Jesus pamalum na mapitung sian hatubuanna.

2. Ay.1-2 : Di na mamolus I Jesus, dibereng Ibana do sahalak  naung mapitung sian hatubuanna, jotot do Jesus didongani angka siseanNa marhobas. Disungkun angka siseanNa I  ma Jesus uju dibereng nasida na mapitung i. Ise do na mambahen asa mapitung nasida. Molo di roha ni angka sisean boi do haroroanna sian dua kemungkinan; ima ala ni dosa ni na mapitung I manang dosa ni natorasna. Jotjot do hita songon sisean on mamereng sada parsualon laho manulingkiti aha do panghorhon I sadasada masalah. Boi do ra ala ni dosa ni na mapitung I ? hape molo tajaha di ay.20, didok natorasna sian na tubu pe nga ndang marnida. Boi astuanta na so adong simalolongna umbahen na so marnida. Jadi ndang mungkin sian hatubuanna naung mardosa jala gabe mapitung. Asumsi na paduahon ima sian dosa ni natorasna; boi do dapot roha ala nii dosa do jolma manisi mangae ragam sitaonon nang parsahiton. Dipangantusion halak Jahudi uju i, angka na disabilitas, na cacat fisik manang angka na marsahit ima ala ni bura ni dosa. Dison ma gabe muncul persualon dia do na sintong penyebab na mapitung i; boi do adil dohonon ala ni pardosaon ni natorasna gabe tipa tu ianakhonna mapitung ? Mansai maol do dapot rohanta sisongon on, jala gabe patubu sungkunsungkun: didia do hatigoran ni Debata tu jolma I ?

3. Ay.3-4 : Alai alus ni Jesus ndada sian na dua pamikiran nasida i, alai asa “ “naeng gabe patar ulaon ni Debata”. Patar ulaon ni Debata marhitehite Jesus i sandiri. Jadi alus di ganup persoalan ni parngoluonta ima holan Jesus sambing do. Molo tasalahon do halak ala ni na pampang, na nengel, na ngunguon, hape sian hatubuanna, jala tung ala ni kecelakaan kerja, manang ala ni kecelakaan lalin gabe mangae disabilitas ibana, ndada boi be tasalahon manang ise. Alai marhite angka halak na disabilitas, angka na pogos, angka na so mardihadiha asa marroha ganup jolma gabe ulaula ni Debata laho pasauthon bagabaga haluaon tu sandok portibi on. Ai molo naung hipas pamatang ni sude jolma na di portibi on, tung aha ma gunana haluaon na pinasahatna marhite parbinotoan, hapistaran sian pangubati, paramedis, angka na mangula marhie ragam ni profesi holan tu hadumaon, hadengganon nang hahhisaron di jolma manisia i. Naeng patar ulaon ni Debata marhitehite na tinodoNa jolma I asa rup mangula songon tatanan sosial na saling membutuhkan. Ganup jolma adong be do hahurangan dohot halobianna, asa disi ma jolma I saling membutuhkan dan memerlukan sebagaimana mahkluk sosial yang tidak bisa hidup sendiri. Tarlumobi di hita halak  na porsea, ai ulaon ni Debata do na ingkon taulahon ndada ulaon na holan kepentinganta sandiri. Ala ni I do sian turpukk on diarahon Jesus do hita sude angka na porsea I laho mangulahon ulaon ni Debata. Tudos na nidok Jesus di Mateus 25:40 Dung i alusan ni Raja i ma nasida: Situtu do na hudok on tu hamu; Nasa na binahenmuna tu sada sian anggingku angka na metmet on, na tu Ahu do i dibahen hamu. Ala ni molo taparrohahon sudut pandang tanggung jawab ni Jesus ima: a). Marnida na mapitung sian hatubuanna I ndang lari tu aha do na mambahen gabe mapitung, alai boha do asa tangka na mangula do Debata tu na mapitung i. b). Ndada sian perspektif Debata na mangalehon uhuman asa sorang di na soda marnida, alai Debata na mambahen gabe marnida halak na mapitung sian hatutubuna.

4. Huria ni Tuhanta na hinaholonga, sada parsiajaranta sian turpuk on ima; Holan Jesus alus dinasa parsoron ni ngolunta. Na disuru Debata do Tuhanta Jesus laho mangula di tonga portibi on mamboan hatiuron. Laos di hatindanghon Jesus do Ibana do Hatiuron i na mamboan las ni roha, hatiuron tu tonga tonga portibi on naung madabu tubagasan dosa, haholomon, asa tiur saluhut angka na porsea jala gabe hatiuron tu humaliangna. Ima missi na pinasahat ni Tuhanta laho mamaritahon hatiuron i ma Hata ni Tuhanta i. Songon parsuruon ni Tuhanta Jesus 28:19-20 Laho ma hamu, podai hamu ma saluhut bangso, didi hamu ma nasida tubagasan Goar ni Ama. Anak dohot Tondi Parbadia! Laos ajari hamu ma nasida mangaradoti nasa hata naung hupatikkon tu hamu. Ai ida ma, sai na dongananku do hamu ganup ari, rasirasa ro ajal ni hasiangan on! Saluhut angka na porsea I tarjou laho mangulahon parsuruon ni Debata asa marsangap jala marmulia goar ni Debata.

5. Huria ni Tuhanta molo tapamanat dalan ni pikiran ni Jesus tung so boi do taperdebathon dohot dalan ni pikiran ni jolma. Ala mansai denggan do nnian na binahen ni jolma nasailaon di nalaho memecahkan masalah manang persoalan. Ima marhite manulingkiti sian dia do dasor penyebab sada persoalan asa boi dituntashon persoalan i. Aha do sibonsiri na, manang akar permasalahan asa boi dipadenggan manang diselesaiihon akar masalah i. Alai ndang boi taperdebathhon dohot na di turpuk on ala naung mapitung do sian hatutubuna. Jala dalan ni pamikiron ni sisean I ndang boi tarpatudos hita dohot hasomalanta laho menelesaihon masalah. Ala dipikiran ni sisean I, dipudi ni persoalan I adong halak na mangulahon dosa umbahen na dipatupa Debata uhuman (songon na masa tu si Jona). Hape na masa taadopii ndada ala halak na mardosa asa uhumon ni Debata, asa ro ma papeol hatigoran, panggosagosa, na manindos halak, na boi masa ditongatonga ni huria, Masyarakat dohot negara.

Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus. Borhat sian panatapan ni Tuhanta Jesus tu halak na so boi marnida, na dibagasan haholomon, na so boi marnida hatiuron. Asa di patandahon Jesus ma diriNa ima Panondang na mamboan hatiuron tu portibi on. Ayat 5 Panondang ni portibi on do Ahu, tagan di portibi on Ahu. Ibana do na mamboan hatiuron i ima Hatanana manondangi rohanta asa mananda lomo ni rohaNa i (ptds. Pslm.119:105). Dungi dipatuduhon Jesus realitas hatiuron marhite halongangan. Ayat 6 Jadi dung didok songon i, ditijuri ma tano i mambahen gambo marhite sian ijurna i, didalohon ma gambo i tu matana. Di Ibana do huaso ha-Debataaon i, na boi manompa simalolong ni na mapitung i, sian na so adong gabe adong. Marhite tano dohot ijurNa manopa simalolong ni na mapitung i didalohon ma tu matana gabe adong dungi disuru ma ibana tu dano Siloa (na mandok: na sinuru) laho marsuap, gabe marnida ma ibana. Didok umpasa Batak : “Molo nunga marsuru raja ingkon sioloan do”, lam ma tarlumobi  Raja na sasintongna ima Tuhanta Jesus I na marsuru asa laho jala mangulahon na nidokNa gabe hamalumon do na nidapot, angka pasupasu, parsaulian na mambahen las ni roha. Molo tatangihon Hata ni Tuhanta I, disi ma hita dapot pasupasu dohot haluaon. Na tabereng dison ndada haluaon di pardagingon, na gabe marnida ibana ala dilehon simalolong na hipas, alai hahipason ni partondion pe ima mata haporseaonna marnida hamulian nang hasangapon ni Debata dibagasan Jesus Kristus i. Dijaman nuaeng godang halak na mapitung na so umboto hasintongan, hatigpran dohot habonaron, dihuphupi angka na di portibi on umbahen na gabe mapitung hita di hasintongan ni Debata. Molo na mapitung memang ndang boi marnida alai mata haporseaonna marnida hamuliaon nang hasangapon ni Debata umbahen na porsea ibana jala olo mangulahon na nidok ni Jesus asa malum ibana. hape nuaeng hipas do pamatangta nang simalolongta alai boi do hita gabe mapitung binahen ni angka haulion na di portibi on, jala ndang botoonta be marnida hasangpon nang hamuliaon ni Debata. Ala ni i dung ro panondang i tu hita, tiur ma mata haporseaonta i, nang pe sai dielaela haholomon ni portibi on hita tongtong ma ringgas hita manjonohi hatiuron i ima Tuhanta Jesus i. Songon topik ni  minggunta na mandok: SAI TONG DO MANGARANAP MATANGKU TU JAHOWA (Mataku Tetap Terarah Kepada Tuhan). Amen.

Jumat, 18 September 2026

Jamita Evagelium XVI Dung Trinitatis, 20 September 2026

 

SALUHUT DO TARPATUPA AHU MARHITEHITE IBANA

(Segala Perkara Dapat Kutanggung Di Dalam Tuhan)

Pilipi 4: 10 – 19

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus; barita pardalanan ni si Paulus tu luat Makedonia boi do jahaonta di Ul. 6: 9-d.u. Diida si Paulus do di bagasan tondina jongjong sada halak Makedonia mangelehelek ibana asa taripar tu luat Makedonia. Dung masa parnidaanna i manigor borhat do ibana tu Makedonia. Ala Pilippi do huta sabungan ni Makedonia, huta i do songon ojahan/basis ni si Paulus laho mamaritahon Barita na Uli di luat i. Di huta i do si Paulus maringanan manang piga ari (beberapa hari). Di mulana i di huta Pilippi ndang diadopi si Paulus tantangan sian halak Jahudi. Gariada ala halak Jahudi ibana, dituhas angka pangisi ni huta i do ibana songon panggunturi na mamboan ugamo na imbaru (Ul. 16:20). Alai dung tubu huria i tubu do muse tantangan sian halak Jahudi (Pil 3:2). Songon huria na baru mamungka, dokdok do parungkilon ni huria i. Alai nang pe borat parungkilon i tarida do na denggan tubu haporseaon nasida. Ndang adong masa parbolatbolatan di huria i. Gariada tung sada do roha nasida laho mangurupi si Paulus laho mamaritahon Barita na Uli i (pat. Pil. 2:25-30; 2 Kor. 11:9; 8:1-5). Nasida sandiri pe tong do aktif (dohot) manaburhon boni Barita na Uli i (Pil. 1:5; 4:3). Jala na mansai menarik di huria Pilippi i ma ala naung dohot angka parompuan aktif di ulaon Barita na Uli (Pil. 4:2: si Euodia dohot Sintike; Ul. 16:10-16: si Lidia). Ala ni angka parsaoran na denggan dohot pangurupionnasida i, gabe taronjar roha ni si Paulus mandok mauliate tu nasida, i ma songon na naeng idaonta di turpuk on. Laos di bagasan hata mauliate i do dipatujolo ibana tangiang dohot panghirimonna.

2. Ayat 10-13: Di angka ayat on dipatorang do na mambahen las ni roha ni si Paulus mamereng huria Pilippi, i ma "ala mangulahi tarida rohamuna sumarihon na ringkot di ahu". Mangulahi tarida, diterjemahkan sian hata anethalete, boi do marlapatan: tubu muse, tarida muse. Hata on mangondolhon, nunga tibu hian nian adong/tubu pamingkirion na denggan, roha na marpanarihon di huria Pilippi. Ndada na adong sangombas i sambing i, alai naung mamungka tubu do i sian tingki parjumpangan nasida. Jadi ndang holan ala pangurupion (materi) sambing mambahen las roha ni si Paulus, alai lumobi ala pangurupion patuduhon naung mangolu do Hata ni Debata di bagasan rohanasida. Hata ni Debata i do na mangonjar nasida mamingkirhon angka na denggan tu ulaon Barita na Uli i. Nian ndang sai manigor boi hatop terlaksana (dipatupa) angka na piningkiran nasida. Godang do masalah mambahen tarambat angka sangkap nasida. Di ujung ni ay. 10 i didok: "alai holan tingkina do na so une". Adong do na menafsirkan hata on sian sudut kemampuan ni huria i. Tingki na so une marlapatan, ndang manigor tarbahen huria i mangurupi si Paulus. Ala pogos do huria i, ingkon jolo dipapungupungu do, i pe asa ditongos pangurupion tu ibana. Alai na deba penafsir, ndang setuju tu pandapot on. Ndang soal hapogoson ni huria i na naeng dohononna disi, alai soal kairos (kesempatan manang tingki) do. Ala huria i pe tong do di bagasan parungkilon manang pangaleleon ndang adong kesempatan di nasida laho pasahathon pangurupion tu si Paulus. Manang dia pe pandapot na dua i tasetujui, na torang i ma di huria Pilippi nunga adong do roha na olo rade mangurupi Parbarita na Uli i. Asa ukuran i do na parjolo na binereng ni si Paulus, ndada silehonlehon i sambing. Tangkas do didok di ay. 11, ndada ala na hurangan ibana umbahen didok mauliate. Lapatanna, ndang tergantung tu godang (jumlah) ni silehonlehon i las ni rohana. Ndada di bagasan kelengkapan ni ngolu siganup ari na gabe hasonangan ni si Paulus. Hagogok ni las ni rohana i ma molo dung lam mar-hataridaan parsaoran na tangkas dohot Kristus Jesus (Pil. 1: 21). Ala ni i, nang pe diurupi huria Pilippi ibana, ndang gabe tergantung/terikat ngoluna dohot haporseaonna tu nasida. Ndang tarambati silehonlehon portibi on parsaoranna dohot Kristus. Sikap ni ibana taringot tu ngolu portibi on tumangkas muse diondolhon di ay. 12-13. Marpangontik (diterjemahkan sian hata tapeinouthai) boi do marlapatan hidup dalam keadaan yang sulit, baik makanan maupun yang lain; hidup dalam keadaan serba kekurangan. Marlobilobian (sian hata perisseuein) boi do marlapatan berada dalam kelimpahan. Tongtong do somal si Paulus di na dua keadaan i. Lapatanna, na dua keadaan i nunga dialami ibana. Molo tung masa hahurangan ndang pola be manegai parsaoranna dohot Kristus i, Jala molo tung dapotna pe ngolu na berkelimpahan, nunga somal ibana disi gabe ndang pola be lupa ibana tu Kristus ala ni i. Somal do ahu di saluhutna i (memyemai ;to learn the secret) marlapatan, nunga dapot ibana rahasia ni ngolu i. Ngolu na sintong i ma parsaoran do-hot panandaon di Kristus. Ndang tergantung tu bosur manang male manang ndang tergantung tu arta portibi on, ngolu haporseaon ni ibana. Puncak ni parbinotoan ni si Paulus di rahasia ni ngolu i i ma kesadaranna, saluhutna tarpatupa ibana ala Kristus na margogoihon. Margogoihon (infuse power to) marlapatan menganugerahkan kuasa/kekuatan parbagasan jala na tersembunyi. Lapatanna, ndang dipaburnangburnang ibana dirina, alai sadar do ibana na Kristus sandiri do na umbalga, na metmet situtu do anggo tung dirina.

3. Ayat 14-18: Boi do gabe sala mangantusi huria Pilippi di pandohan ni si Paulus na di ginjang i, gabe sai hira na so ringkot di ibana silehonlehon i. Ala ni i, di ayat na mangihut on ma dipatorang sikap ni si Paulus taringot tu silehonlehon nasida i. Didok ibana do na denggan pambahen ni huria Pilippi. Hata denggan (disalin sian hata kalos) boi do marlapatan pasonanghon roha, patubu las ni roha. Lapatanna, ndada na gabe marisuang pambahenan ni huria i. Tung pe si Paulus nunga somal marpangontik, alai marguna situtu do pangurupion na jinalona i. Dunghon ni i, gabe patar do tarida parsidohoton ni huria i di sitaonon ni si Paulus, na sekaligus marlapatan parsidohoton nasida mamaritahon Barita na Uli. Haporsuhon (thlipsis) na minaksudna dison i ma sitaononna di tingki di hurungan (pat. Pil. 1:17; 2 Kor. 1:8). Saleleng mamaritahon hata i di luat Makedonia sahat tu Korintus, holan huria Pilippi do na olo mangurupi ibana. Jala sian mulana mamaritahon Barita na Uli i si Paulus di luat Makedonia, nunga diurupi huria i ibana (pat. Ul. 16:15, 40). Di ay. 15 on dipangke si Paulus do bahasa perdagangan manggombarhon hubungan ni ibana dohot huria i mangetong hepeng na ro dohot na laho. Hata on marastuan, naung dijalo huria i hian do na denggan sian si Paulus, i ma boni Barita na Uli i (pat. 1 Kor. 9:11). Ala naung manjalo nasida, kewajiban nasida ma mangalehon songon balas ni naung jinalo nasida i. Las ni roha ni si Paulus i ma, ala sian angka naung manjalo sian ibana, holan huria Pilippi do na olo mangalehon. Ai nunga torop angka halak/huta naung mandai las ni roha na binoanna, alai ndang sude na olo mangalehon (pat. 2 Kor. 11:8; 12:13). Di Tessalonik dope ibana nunga diurupi huria Pilippi ibana. Taboto do, dung Pilippi manigor Tessalonik nama ditopot. Lapatanna, manigor udut do ma-ngihut di pudi ni si Paulus pangurupion ni huria Pilippi i. Sian i tarida, hatop do tubu jala marparbue boni na sinaburhon ni si Paulus di Pilippi. Di ay. 17-18 diulakhon do mangondolhon lapatan ni silehonlehon i di ngolu ni si Paulus. Ndada apala silehonlehon i dilului, alai parbue i do. Lapatanna, haradeon ni huria Pilippi mangurupi si Paulus, ndada ala na asi rohanasida, alai ala na marparbue do haporseaonnasida. Ai molo holan silehonlehon ala ni asi ni roha sambing do i, boi do gabe paganggang parsaoran. Ndang apala dipatorang sadia godang na jinalona sian huria i. Mungkin do ndang apala godang/balga. Alai manang sadia godang pe i, na gabe singirnasida do i. Hata singir dison ndang marlapatan na ingkon gararon ni si Paulus ma i tu nasida di sada tingki. Alai bahasa kiasan do on na manggombarhon halobian nasida sian angka huria na asing. Na gabe marlipatganda do silehonlehon nasida ala sian parbue ni holong ni roha i dipasahat nasida. Manang sadihari pe silehonlehon i, manang tingki dipasahat si Epaproditus pe i, tongtong do marguna jala mampanghorhon tu ulaon mamaritahon Barita na Uli. Ndada holan marguna tu si Paulus sambing i, alai dohot do gabe uap na hushus, pelean halaean, halomoan ni roha ni Debata (pat. 2 Musa 29:18, tu Septuaginta disalin dohot hata: osmen euodias, na marlapatan persembahan yang harum). Ndang pribadi ni si Paulus na rumingkot berengonnasida, alai pelean tu Debata do i dipasahat nasida.

4. Ayat 19-20: Dilehon ibana do pos ni roha tu huria Pilippi, na sekaligus Ndang magopo songon tangiang/pangidoanna tu Debata. na binahennasida i. Debata sandiri mangalehon tu nasida suksuk angka las ni roha dohot haporluan di portibi on. Debata do na pasahathon ulaon i tu si Paulus. Asa saluhut na binahen nasida tu ibana, na manghalashon ulaon na pinasahat ni Debata do nasida disi. Ndang tarbahen si Paulus mangalehon upa tu nasida, alai Debata sandiri tuk do mangalehonsa. Tuk do hamoraon ni Debata mangalehon tu jolma saluhut na ringkot di ngoluna. Sian hamoraonNa do saluhut jolma manjalo hangoluan portibi on. Sasintongna nian, tung pe ndang adong pangurupion sian huria Pilippi, tarlehon Debata do na ringkot di ngolu ni angka naposona/si Paulus. Alai diigil do kesadaran sian ganup halak naung manjalo sian hamoraon ni Debata jala saluhut silehonlehon i gabe pelean hamauliateon tu Ibana. Ala ni i, saluhut pujipujian naeng ma ditujuhon tu Debata. Ndada si Paulus na naeng marsangap, manang huria Pilippi. Di Debata ma pujipujian ro di salelenglelengna.

5. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus, topik ni minggunta mandok : SALUHUT DO TARPATUPA AHU MARHITEHITE IBANA (Segala Perkara Dapat Kutanggung Di Dalam Tuhan), ala ni i:

Ø                                      Molo di bagasan hasadaon manang dos ni roha hita, godang do na boi tarpatupa. Sian mulai adong huria i di portibi on, sai tongtong do mangadopi tantangan, sian duru (ekstern) manang pe sian bagasan (intern). Alai tong-tong do tabereng do sai ingkon monang do huria i.

Ø                                       Sude do halak Kristen nunga manjalo basabasa sian Debata. Adong do deba manjalo godang alai na deba manjalo otik. Torop do na olo manghamauliatehon i tu Debata, alai laos adong do na tarpedem. Dirimpu rohana do saluhut na adong di ibana ala gogona sambing i. Diigil do sian angka huria (ruas secara pribadi dohot punguan pe) asa mananda na denggan naung jinalona sian Debata. Dung i ditumpahi ma ulaon di huria i.

Ø                                      Torop do halak na holan marpanarihon tu dirina sandiri. Laos jotjot do masa sadasada huria (jemaat) holan mamingkirhon dirina sandiri. Tarida do i sian sikapna tu angka ulaon hatopan dohot ulaon asi ni roha. Tandatanda ni angka haporseaon dohot holong na so marparbue do i. Ala ni i ingkon tangkas do pasidingonta sian dirinta nang sian huria pe.

Ø                                      Roha dohot diri ni jolma i do gabe pelean na hushus di adopan ni Debata. Manang ise halak naung mamelehon dirina tu Debata, nang saluhut na jinalona sian Debata pe sai na hamauliatehononna do i.

Ø                                      Ala ni hadengganon ni huria Pilippi, pola do dibahen si Paulus i gabe tudosan na gabe siihuthonon ni huria na asing (pat. 2 Kor. 8:1-6). Naeng songon i ma nian nang hita dohot hurianta gabe teladan siihuthonon ni halak na asing. Amen.

Rabu, 16 September 2026

Jamita Epistel XVI Dung Trinitatis, 20 September 2026

SALUHUT DO TARPATUPA AHU MARHITEHITE IBANA

(Segala Perkara Dapat Kutanggung Di Dalam Tuhan)

Jona 4: 1 – 11

 

1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus; Ia Panurirang Jona na marharoroan sian Kota gat-Hefer di luat Israel Utara (Samaria. Ia lapatan goarna Jona sian hata Heber Yona (hata Indonesia “Yunus”) na marlapatan “merpati”. Goar ni amongna Amitai, na marlapatan hasintongan manang hasatiaon. Sian huta Gat-Hefer, sada huta na metmet di Galilea di perbatasan Houm Zebulon dohot Naftali, jonokhon ni huta Nazaret. Na mangula do ibana songon panurirang di abad-8 sM  uju di panggomgomion Raja Jerobeam II (thn 793 – 753 sM). Jala tarsurat do parjolo taringot tu panurirang Jona di Buku 2 Rajaraja 14: 25, jala na umampit ma dipatorang di Buku Jona on.

2. Ia turpukta on ndang boi antusan molo ndang sian bindu na parjolo sijahaon, jala memang buku Jona holan manaringoti pangulaonna, sikapna di na laho mangulahon na nidok ni Debata tu ibana laho paingothon angka dosa ni halak Niniwe. Alai mansai bangkol jala sogo do roha ni si Jona mangula parsuruon ni Tuhan i, umbahen disangkapi ibana laho manundati borhat tu Niniwe marhite na lintun ibana tu Tarsis. Boasa ? siala Kota Niniwe ima ibu kota ni Negara Asyur na gabe alo sian najolo bangso Israel, jala ndang setuju si Jona molo dohot halak Niniwe dapotan asi ni roha ni Debata. Ala bangso Asyur nang huta Niniwe angka sionsop mudar do nasida. Dison ma tarida hosom nang sogo ni roha si Jona. Molo tung apala naung didok Debata laho uhumonna ma pangisi ni Niniwe, hot ma mardalan uhuman i. Hape ditangihon halak Niniwe do lumbalumba i asa saluhut nasida nang raja jala na magodang, angka dakdanak nang angka dorbiana dohot do manolsoli dosana. Marnida i mulak ma roha ni Debata, jala ndang pasaut uhumanna tu halak Niniwe.

3. Ndang apala hibul roha ni si Jona di na laho mangulahon parsuruon ni Debata, mansai borat do rohana mangulahon na pinangido ni Debata. Martangiang do si Jona laho manuntut tu Debata nang pe dihatindanghon ibana do Debat paras iroha jala pardenggan basa. Marsual do si Jona dohot Debata nang pe naung dipasingot Debata ibana. Dipillit si Jona do asa mate asa sian na mangoloi di sangkap ni Debata. Hape ndang marningot si Jona naung hea dipalua Debata sian hamatean na dibondut ihan raya, tolu ari jala tolu borngin ibana dibagasan butuha ni ihan raya i. Pangalaho ni si Jona ima na manggombarhon panghilalaan ni bangso Israel na mansai sogo rohana mida halak Asyur i. Asa asi ni roha ni Debata sae ma holan tu bangso Israel sambing. Sikap eksklusif na pinatuduhon paboa holan bangso Israel do na gabe bangso ni Debata, ima bangso napinillit ni Debata, ndang adong na asing. Bangso Israel ima bangso na eksklusif na mengakui halak Niniwe nang pe naung marhamubaon dohot bangso na asing alai ndang tama mandapot asi ni roha ni Debata. Holan nasida do bangso pilihan ni Debata, laos songon i do panghilalaan ni si Jona na bersikap eksklusif alai mansai andul do sikap ni si Jona dohot bangso Israel sian sangkap haluaon ni Debata. Ai haholongon do Debata, na manghaholongi manisia na tinompaNa. Ido umbahen dipatorang Debata tu si Jona asa diantusi si Jona jala sadar ibana di sangkap ni Debata. Asa dipungka Debata ma laho manungkun si Jona: “suman do ibana muruk ?”. Molo sian pandangan si Jona, tama do ibana muruk, ingkon lengsehononhon do Niniwe ndada sabalikna diasii jala disesa dosana. Sungkunsungkun on songon mamunteni parange ni si Jona alai so muba rohana ala digomgomi hosom ni roha. Asa diajari Tuhan do si Jona marhite sada hau dulang sada, dipadiri Tuhan ma hau i laho manisoi si Jona, las do rohana disi. Alai las n iroha ni si Jona holan sadari i do, ala marsogot na i dipadiri Tuhan i ma sada gulokgulok laho mangarati hau dulang i asa melos jala mohop ni sibalik hunik i mandoit mohopna tu si Jona. Jala pola dua hali si Jona mandok : tumagon ma au mate sian na mangolu”. Pandohann a parjolo: si Jona naeng mate siala disesa jala diasii Debata halak Niniwe. Na paduahon ima: si Jona naeng mate siala nabinuat las ni rohana naung sonang hian menak. Na dua giot ni rohana naeng mate on sude di na laho kepentinganna sandiri, holan tu las ni rohana sambing.

4. Huria ni Tuhanta, aha do nanaeng siparsiajaranta sian i ?. Naparjolo; Ndang hea Debata mardos ni tahi dohot dosa alai angka halak pardosa na marhamubaon dapotan asi ni roha hasesaan sian Debata. Marsiajar sian na masa di halak Niniwe, dilehon Debata do tu hita tingki ima tingki parasian asa olo hita marhamubaon n iroha ala dihaholongi Debata do saluhut halak. Dihaholongi Debata do halak Israel suang songon I halak Niniwe, nang saluhut angka bangso na di portibi on tarmasuk ma bangso Indonesia. Dihaholongi Debata pe halak Niniwe ndada ala ni torop ni jolmana 120.000 halak manang ala bidangna huta i tolu ari pardalanan, alai ala Debata do holong i. Ndada ala ni burju ni rohanta, ndada ala ni hadirionta, alai saluhutna ala ni asi ni roha ni Tuhan i tajalo haluaon dibagasan Jesus i. Ala ni i ringkot do ta respon holong ni Tuhan i marhite na manghaholongi dongan jolma diparhataan nang dipambahenan tarlumobi. Songon Tuhan i na  manghaholongi ndang mardia imbar. Holong ni Tuhan i do halongangan di hita marhitehite AnakNa Jesus Kristus i, tarpatupa Ibana halongangan paluahon portibi on nang dosa ni manisia asa bongot hita jolma pardosa on ditobus mudar ni Kristus i bongot tu hangoluan na so ra suda i.

5. Huria na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus, napaduahon marsiajar hita sian sikap nang pangalaho ni si Jona, asa unang masa sikap na: senang melihat orang susah, jala susuah melihat orang senang. Dao ma sian rohanta late n iroha, kepicikan nang hosom, dendam, sada sian horhonon ni parbue ni dosa do I na menggorogoti rohanta na so sonang mamereng halak na bertobat. Asa molo nunga tajangkon Jesus Kristus gabe Tuhan jala Sipalua dihita dao ma sian rohanta pangiburuon, hosom, teal n iroha, alai holong i ma na manggohi rohanta asa marasini roha tu saluhut halak. Marsiajar ma hita di ganup na boi masa di parngoluonta jala diloas Debata manondong  parngoluonta asa sadar hita jala muba rohanta, boi do marhite halak na asing, angka kejadian di humaliangta, asa tinggil hita marespon i sude. Songon si Jona, boi do angka ragam media, benda nang angka situasi Debata mamangkulingi hita. Ala ni i talapati ma tujuan dohot maksud ni Tuhan i unang holan na ringkot di dirinta sandiri na tapasarisari, alai sarihon ma parngoluon na dihumalianghita. Napatoluhon, marsiajar sian si Jona asa mangula ulaon dohot bertanggungjawab, molo sapala disuru Tuhan i hita mangula, ulahon ma dohot denggan. Dijou do hita mangulahon pamaritaon Barita na Uli tu saluhut jolma ndang mardia imbar. Asa saut ma lomo ni roha ni Tuhan i, torop jolma marhamubaon n iroha tumadinghon dalan na robi tu haimbaruon. Saurdot tu na tarsurat di Hesekiel 33:11 Dok ma tu nasida: Songon sintongna mangolu ahu, ninna Tuhan Jahowa, tung na so lomo do rohangku mida hamatean ni halak parjahat i, so ingkon mida hamumulak ni parjahat i tumadingkon dalanna i nian, asa mangolu ibana. Antong sai mulak ma hamu tumadingkon dalanmuna angka na jahat i! Boasa tung tagonan mate hamu, ala pinompar ni Israel. Marhite i ma sangkap haluaon na pinatupa Debata hatuaonta jala haluonta, ndang tarpatupa hita patupa haluaon i ia so Debata na mangulahon. Songon na pinangido ni topik ni minggunta mandok: SALUHUT DO TARPATUPA AHU MARHITEHITE IBANA (Segala Perkara Dapat Kutanggung Di Dalam Tuhan). Sangkap hatuaon na diparo Debata AnakNa asa malua ganup na porsea I, jala marhatopothon Kristus do Tuhan. Pilipi 2:10 - 11 asa somba tu Goar ni Jesus nasa ulu ni tot, na di banua ginjang i dohot na di tano, nang na ditoru ni tano, jala asa nasa na marsoara marhatopothon: Jesus Kristus do Tuhan, bahen hasangapon ni Debata Ama. Amen.

Jamita Evangelium XVIII Dung Trinitatis, 4 Oktober 2026

PASANGAP DEBATA MARHITE SALUHUTNA   (Memuliakan Allah Dalam Segala Hal) Titus 2 : 1 – 10   1. Huria ni Tuhanta na hinaholongan diba...