PASANGAP
DEBATA MARHITE SALUHUTNA
(Memuliakan
Allah Dalam Segala Hal)
Titus
2 : 1 – 10
1.
Huria
ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus, namanggula do si Titus di pulo
kreta, jala angka halak Kristen uju i ima angka hatoban. Ia turpukta on ima
marisihon angka sipaingot songon ulaon ni si Titus. Dipatorang do disi taringot
tu pangajarion tu angka natoras, angka na poso nang angka hatoban naung porsea
tu Jesus. Pangajarion taringot tu na mangondolhon marpahean na sederhana,
hahormaton di parsaoran, haiason di na mangula, dengan marsaor, burju di parpunguan
mamuji Tuhan. Tarlumobi boi mangorom diri, tongam ala ni haburjuonna,
habisuhonna jala na rumingkot hipas di haporseaon dohot haholongon, benget jala
tongtong halomoan di Debata. Pangajarion on laho mangurupi natoras,angka na
poso dohot hatoban laho manda dirina sandiri dohot denggan songon naung tang di
pardagingon. Molo didok tang di pardagingon ndada holan sian segi umur, dohot
do nang kedewasaan berpikir lho mandalani ariari ni ngoluna di sude situasi
dohot kondisi. Angka natoras, angka naposo nang hatoban ima angka horong naung dewasa
jala ringkot mandapot pangajarion na sintong. Na gabe sipatujoloon, gabe
tiruan, na gabe telada laho mangaramoti angka pangajarion na sintong. Halak naposo
ndada holan na manuntut teladan sian natumua, alai sundut naumposo naeng ma
gabe tiruan tu humaliangna. Jala angka hatoban boi gabe parhobas tu angka
humaliangna.
2.
Sibonsiri
ni soso Ap.paulus tu si Titus asa mambahen dirina tiruan di haburjuon, lambas n
iroha marhite ngoluna, songon naeng hirimhononhon tutongatonga ni ruas ni
huria. Songon sahaak pangajari; ndang dihalupahon si Titus manjaga dirina
marhite hapolinon, hahormaton, hasabamon jala lam tudengganna arangena asa gabe
sitiruon. Ngou na mararti, adong pengaruh dohot sitiruon, ima na dipasahat AP.Paulus
tu si Titus asa ajarhononna I tu ruas ni huria na di pulo reta. Sangkap ni Ap.Paulus
paradehon pangajarion dohot nanaeng siulahononhon si Titus siala halak Kreta
diboto Ap.Paulus do halak Kreta: “Sai tong pargapgap do halak Kreta, angka
binatang pamusa, parroha butuha, angka na losok.” (1:12). Disgurithon AP.Paulus
do turpuk on asa songon buku sipaingot ni si Titus laho mangulahon ualonna
mangajari haak Kristen na di Pulo Kreta, asa mangolu dihabadiaon. Nang pe anga
ruas disi ima angka na magodang jala marharoroan sian angka horong na marasing,
alai sian surat ni si Paulus tu si Titus tangkas ma botoonta na so sude dope
tang marhaporseaon nang pe naung marumur.
3.
Huria
ni Tuhanta dipangido Ap.Paulus do tu si Titus asa paturehon angka na ringkot di
huria disi marhite na pabangkithon pigapiga halak na gabe uluan dinasida.
Nasida ma na martugas mangulahon ulaon ni Debata dohot kriteria parngoluon
partondion na denggan:
1:7
Ai anggo sintua, sandok na so jadi hasurahan, naeng ma songon juara bagas ni
Debata, unang siula roharoha, unang parpiripiri, unang sisobur tuak, unang
parbada, unang parpangomo sian na so ture!
1:8
Alai na basa martamue, na las roha di na denggan, na toman, na bonar, na badia,
sirajai dirina.
1:9
Na marsitiopan tu hata sihaposan i mangihuthon poda i, asa margogo ibana,
mangapoi marhitehite poda na tingkos i, nang maminsang angka na manggaga.
1:10
Alai lan do angka na jengkel, angka parhata na so gabeak, na giot mangaliluhon;
toropan nasida Jahudi.
1:11
Ingkon huntamon do pamangannasida, ai digaori nasida do pangisi ni angka bagas,
diajarhon do na so jadi, mambuat pangomoan hailaon.
1:12
Didok sahalak panurirang sian tongatonganasida: Sai tong pargapgap do halak
Kreta, angka binatang pamusa, parroha butuha, angka na losok
Sintong
do paindangion I, ido umbahen dipangido Ap.Paulus tu si Titus asa paingothon
nasida dohot gogo asa polin haporseaonnasida. Asa marhite sipaingot I, angka na
tumua, angka natoras asa di horati. Angka borua pe natumua asa gumodang
mangalehon diri di uaon ditonga ni huria. Asa gabe triuan nasida tu angka
parompuan na umposo laho manghaholongi ripena, jala denggan mangaturhon
parumatanggaonna. Dison ma sada petunjuk umum laho mangulahon di dohot burju.
Tarlumobi di angka halak namarragam.
4.
(Ay.2).Baoa
na tumua asa marngolu na bulus, marhahormaton, marbisuk, marhahhipason di
haporseaon, dibagasan holong dohot habengeton, nang muramura dipalindalindak
pangjarion na paliluhon haporseaon. Haholonganna do pardihutana dohot
ianakhonna jala marbisuk tu rumatanggana nang ditonga ni Masyarakat, mangulahon peranna songon ama na berkharisma.
Marhabisuhon sada parange na jonok tu na pistar jala malo, sai mardalan do
pikiranna. Tarlumobi di nalaho mambuat sada haputusan, asa gabe tiruan ditonga
ni keluargana. Tarlumobi di jaman na lam maju on ingkon lam malo do ama
marmahani jala marmudumudu keluarga, dilehon tingkina marpungu, martangiang,
manghatahatai dohot pardihutana, nang angka ianakhonna. Sahalak ama naeng
denggan berperan songon uluan di partondion nang di parngoluon siganup ari, asa
gabe keluarga na marlas niroha pangisina jala gabe tiruan di humaliangna.
5.
(ay.3);
angka in ana tumua; asa manjaga habadiaon, asa gabe tiruan tu sundut na umposo.
Marhabadiaon ima na manadinghon pangalaho hajolmaon na robi (Ef.4:22) padaohon
sian harorangon (1 Kor.6:18). Ngolu na marhabadiaon asa lam tang di haporseaon
nang di pambahenan na mangulahon lomo ni roha ni Debata. Na manghaholongi sinondukna,
anakhonna, asa gabe tiruan. Unang hatagian di anggur, ala I angka parompuan
Kristen asa gabe tiruan di ianakhon, sinondukna nan ganga na dihumaliangna.
Disosoi do nang angka parompuani marpasangapi Hata ni Debata marhite na malo
mangurus ruma tangga nang sinondukna, angka ianakhonna. Sai sangkap na uli na
denggan na pinarade Debata tu angka keluarga tarlumobi marhite ina songon
parsonduk bolon na sai tongtong focus mamparrohahon, manarihon keluargana. Ai
godang naueng on angka ina holan mangharingkothon penampilanna sandiri,
haulionna, alai amantana pe ndang di parrohahon nang inangkonna, sian cara
marpahean dohot mangaradoti na ringkot tu keluargana. Ina na asing holan na
papuas na dirohana; shoping, cod, manonton dracin, drakor, gabe lupa tugas
utama laho mangurus rumatangga. Boi do manghorhon parbadaan nang sursar ruma
tangga. Songon Kristus na gabe uluan ni huria, suang songon I ma angka
sinondukna manghaholongi inantana songon panogunogu na sepadan na dilehon Tuhan
I na mandongani. Molo di jaman modern nuaeng on, angka parompuan ndang holan
dijabu be, alai naung berkariri di parkarejoanna, hape gabe lupa tanggung
jawabna songon ibu ruma tangga. Boi do kariri istri na tumimbo sian suami alai
unang ma dihalupahon tuga dohot tanggung jawabna di keluarga denggan ma diurus
suami dohot ianakhonna.
6.
Sipaingot
tu sundut na umposo (ay.6), naposo naung magodang asa ditiroi asa marpikiran na
tigor, boi mangarajai dirina sandiri. Ala boi do tersulut emosi angka na poso
na so boi mangorom emosina, ndang boi nirajaan diri nang pikiranna ala masa
pertumbuhan kognitif, fisik na lam timbo.
Si Titus pe mansai poso dope, asa dohot ma gabe teladan tu angka naposo na
dihumaliangna, ai amrhite parange na uli na denggan I do laho mangalo angka
sialo Kristus, angka na so manghalomohon halak Kristen i. AI di negranta on pe Indonesia, mansai
relevan do turpuk on tu hita angka na porsea, asa ido na gabe jamita na
mangolu. Keteladanan mansai ringkot ditonga ni portibi on nang negaranta na lam
lumlamna, marnida pangalaho ni jolma. Tarlumobi angka halak na so sahaporseaon
dohot hita nang angka sipaotooto, unang gabe hasurahna hita halak Kristen I,
naeng ma gabe tiruan na denggan.
7.
Angka
hatoban (ay.9-10) naeng ma unduk tu tuanna, unang mangaloalo, alai burju ma
mangula ulaonna tanda ni haunduhonna tu tuanna, ai marhite I do ibana
pasanagaphon Debata, ala burju, jala haposan di tuanna.Ai molo haposan di nao
tik , gabe haposan do di na godang. (Ef.6:5-7). Diulahon pe angka ulaonna naeng
ma denggan, ai sipujion do angka na denggan ulaonna, ai marhite do si Jusuf
gabe lam denggan karirna nang pe dijebak ibana, ala tongtong do Debata na
mangaramoti boi do Ibana malua sian I, suang songi ma angka halak Kreta songon
angka siihuthon Kristus asa diulahon ma ulaonna songon hatoban dohot denggan.
Ai nuaeng angka pangurupi mangulahon ulaonna dohot denggan holan dijjolo ni
tuanna do, alai molo dipudi tung so denggan do diulahon. Alai tarboto do muse
sikap sikap na so jujur mulaulaonna. Alai adong do pangurupi nab ulus rohana
mulaulaon, dipatupa dohot denggan angka sihobasan, siulaon nang parkarejoan di
jabu ni tuanna. Ido asa dipangke pangurupi I martaontaon lelengna,ala boi gabe
haposan ni tuanna, baliksa molo ndang songon I pintor hatopdo di PHK, ndang
dipangke be gabe pangurupi.
8.
Huria
ni Tuhanta ha nihaloongan dibagasan Jesus Kristus; ingkon tarator, jala tertib
do ngolu ni halak Kristen i. Unang ma serampangan, sukasuka, manang marlomolomo
di ngolu on. Halak na lepas kendali do sisongon I, ndang adong etika, moral
nang haporseaon laho manjaga dirina asaa marulaon na denggan maradophon dongan
jolma tarlumobi maradophon Debata. Ditonga Masyarakat nang tarlumobi adat ni
ketimuran di bangsonta Indonesia sai adong do norma norma adat na mangatur
sikap nang parngoluon ni joma. Tarlumobi di hita halak Batak, sai tumajom dope
tu roha ni halak Batak laho manghirpasi donganna marhite hata:”na so maradat”
sian pandohan molo didok “na so marugamo”. Molo nunga didok na so maradat, on
ma na mansai tajom paingothon halak batak ala ni pangalahona na so hombar tu
adat. Hape di haKristenonta naung diaturhon do sian Hata ni Debata angka
parange pangalaho na ingkon sipamanaton. Asa sikap parngoluan ni halak Kristen
unang gabe sihataan, unang gabe partuktuhan, unang gabe sisurang, gabe
hasurahan. Ido dengganna Hata ni Tuhanta I mangaturhon parngoluon ni angka na
porsea I asa gabe tiruan na denggan tu manang ise pe. Angka nasa siulahononon,
naeng ma saluhuta I laho pasangaphon Debata, saurdot songon na nidok Ap.Paulus
di suratna 1 Korint 10:31 Onpe, na
mangan manang na minum hamu, manang dia pe diula hamu: Bahen hamu ma saluhutna
i, pasangaphon Debata. Ia angka natoras, na tumua, angka Ina, angka na poso,
angka hatoban manang ise pe hita na porsea I naeng ma patuduhonna haburjuonna
tu Tuhan i. Ia ngolunta on ndada taringot “ise do ahu di portibi on”? Alai “Ise
do Debata di portibi on?”. Asa saluhut hasanagpon dohot hamuliaon milik ni
Debata do I, nang pe jolma sai mauas dihasangpon portibi on, porlu privilege,
pebuktian bahwa dia sudah kaya, sudah pintar, sudah berpangkat, sudah hebat,
sudah menjadi orang. Hape molo di negara majun dang marlangku sikap sikap sisongon
I, ai ndang tarida ise na mora dohot na pogos, alai di negara negara berkembang
songon negaranta on mansai tandi do I. Ala ni I tarjou do angka na porsea I laho
pasangaphon Debata songon Jesus Kristus na pasangapon Debata Ama I, na
mangalehon diriNa laho manobus hita jolma pardosa on. Ala ni I tapasangap ma
Debata marhite na mangulahon Hata nang Patikna jala gabe tiruan na denggan tu
saluhut jolma. Amen.