DEBATA
PATUPA HALONGANGAN TU BANGSONA
(Tuhan
Melakukan Perbuatan Besar Bagi Umat-Nya)
2
Musa 14 : 19 - 31
1.
Huria
ni Tuhanta na hinaholongan dibagasan Jesus Kristus, ia buku 2 Musa on ima buku
paduahon Pentateuch. Dibaritahon do di buku on pardalanan ni bangso Israel sian
parhatobanon Misir bungkas tu parngoluan na imbaru songon bangso ni Debata.
Sian mula ni Buku on, Bangso Israel mangadopi panggosagosa ni bangso Misir.
Marhite uluan ni bangso Misir ima Firaun na marnida perkembangan ni bangso
Israel songon sada ancaman asa gabe dipaksa do nasida gogo mangula ulaonna
manang kerja rodi. Jala dipatikhon do asa dibunu dakdanak pesepese baoa Israel
umur dua taon tu toru. Dihamamasa na borat i malua do si Musa, dung magodang si Musa dijou Debata ma si Musa gabe uluan ni
bangso Israel asa mamboan nasida bungkas sian Misir. Marhite ragam ni angka
tanda halongangan nang uhuman, dipatuduhon Debata do huasoNa ditonga ni bangso
Misir, paboa Debata na so hatudosan do Ibana.
2.
Habubungkas
ni bangso Israel sian Misir ido na gabe sada hamamasa haluaon na mansai ringkot
dihaporseaon ni bangso Israel. Ndang hatoban be nasida, alai gabe bangso ni
Debata na mardalan tu tujuan ngolu na imbaru raphon Debata. Alai, haluaon na
sian Misir i ndada na marlapatan molo pardalanan nasida gabe mura sibolusan.
Alai dunghon bungkas nasida sian Misir, godang do adopan nasida angka
tantangan. Tarmasuk ma na dipaboa dibagassan turpuk on sada tantangan na mansai
balga na tarjorat nasida di adopan ni bangso i laut jala di pudi nasida soldadu
ni Misir. Disituasi sisongon i, ndang mungkin be nasida malua sian pangaleleion
ni soldadu Misir i, jala ndang adong be sipangasahonon asa malua. Holan tu
Debata do panghirimon dohot sipangasahonon nasida.
3.
Ombun
na marsijongjong: Patuduhon na mian do Debata ditongatonganasida. Na ro do
surusuruan ni Debata mardalan dijolo ni punguan ni Israel jala mardalan di pudi
nasida. Ombun i pe marsijongjong dijolo laos tu pudi nasida muse. Marhite on
ndada holan na patuduhon dalan Debata tu bangsoNa, alai huhut mangalinggomi.
Ombun na marsijongjong patuduhon parholangan bangso Israel sian soldadu ni
Misir. Disada sisi ombun i mambahen gabe holom tu halak Misir, alai di sisi na
asing mangalehon hatiuron tu bangso Israel. Marhite i patuduhon hajongjongan ni
Debata na tangkas. Na mangula do Debata ditongatonga ni bangso i. Laos songon i do
nang di parngoluonta siganup ari, ndang na manguhom Ibana, Tuhan tidak pernah
tidur, diantusi na na dirohanta i, sai tongtong do ramotanNa hita. Alai hita
jolma on do na sangsi manang ragu, bobonosan, ndang hot di panghirimon nang
haporseaon di Tuhan i. Ai boi do ragam situasi nuaeng na gabe menek roha, jut
roha, boi gabe naeng muruk, alai sude situasi na so apala pas di rohanta na
gabe ujian di hita, tarlumobi manguji haporseaonta. Ala ni i; hot do hita satia manghirim
di hagogoonNa i manang ndang ? Sai unang ma tarpodom haporseaonta, ndang mangolu
haporseaon, jala gabe ndang marpanghirimon tu Debata.
4.
Na
maringan do Debata uju hatahuton hita. Mansai biar situdu do roha ni bangso Israel
uju i marnida soldadu ni Misir, asa maon gabe di tangkup nasida jala mulak gabe
hatoban ni halak Misir jala mate. Biar ni roha i sai adong do di roha ni jolma
na mangondam parngoluanta. Alai boi do biar ni roha i mambahen lupa hita di
pambahenan ni Debata na saleleng on tajalo. Suang songon i do na masa tu bangso
Israel, unang gabe biar ni roha i na umbalga sian asi ni roha ni Debata.
Naung dipatuduhon Debata do asi ni rohaNa marhite haluaon sian bangso Misir.
Alai dungkon mangadopi parsorion na imbaru, gabe tubu sungkunsungkun ni roha taringot tu hagogoon ni Debata. Pangalaho on na manggombarhon sikap ni manisia mangadopi
hamaolon dibagasan ngoluna. Na boi do alamanta angka na uli pambahenan ni
Debata naung manogunogu hita sian pardangolan, alai salpu i, ro ma muse
persoalan na imbaru, jala tubu ma muse biar ni roha, jala gale panghilalaan.
Ala ni i diajari do hita asa marningot pambahenan ni Debata asa ima
pangkirimonta tu Debata na sai tongtong manogunogu hita, asa gabe dasor ni
haporseaonta laho mangadopi pardalanan ni ngolunta di ari na mangihut.
5.
Unang
ho mabiar. Sada na ringkot ingkon siingotonta sian turpuk on ima manjou hita
asa unang mabiar. Didok si Musa do tu bangso Israel i asa unang mabiar nasida jala
tongtong marnida haluaon na pinasahat ni Debata. Nang pe songon i ndada na
mandok so boi mabiar nasida. Molo adong biar ni roha manang hatahuton sada sian
hajolmaon do i. Alai haporseaoni mangajari hita unang ma loas biar ni roha i gabe
mangarajai ngolunta. Aha do na mambahen mabiar hita ? ragam do naboi mambahen
biar ni roha; masalah parkarejoan, ianangkhon na tangkang, ekonomi na morat-marit, pangalaho ama na so tarpinsang nang ina pe nang persualon ni hombar
balok, masyarakat, bencana alam, bangso dohot negara. Asa diragam situasi na
maol i unang loas biar ni roha i na gabe pemegang kendali, alai dijou do hita
marnida hasangapon nang habalgaon ni Debata. Ndada na mandok gabe manguhom, soada
be siulahonon, alai angka na porsea i tongtong manghaposi jala manghaporseai Debata na
tuk maniop i saluhutna. Tuhanta Debata na memegang kendali ni parngoluonta
ndada na persoalan i. Hidup kita tidak ditentukan pergumulan dan persoalan
bahkan ketakutan itu sendiri, namun hidup kita ditentukan oleh Tuhan Yang mahakuasa.
Jala secara etis, pangalaho on mangajari hita asa barani mangadopisa jala na marurat
sian haporseaon tu Debata. Habaranion ni halak Kristen ndada namandok ndang
adong be roha biar. Habaranion na marlapatan sai hot mangulahon na sintong nang
pe mangadopi biar ni roha siala pos rohanta; ia Debata na mangaramoti hita.
6.
Tuhanta
na mamuha i dalan na so tarida. Dipatoltol si Musa do tanganna diatas ni laut i
jala diparuak Tuhan i do aek i marhite alogo pur na sian purba manipat saborngin i pahiang laut i. Sian na masa on patuduhon
na dibuhai Tuhan i do dalan na so mungkin di panatapan ni hajolmaon. Laut na
gabe simbol maut, hamatean, bahaya, na gabe masalah besar alai dipangke Tuhan i
do gabe dalan haluaon. Na idaon songon ujung ni pardalanan ni bangso i hape
ndang, alai sai buha do dalan di nasida. Ala ni i sian pengalaman on ma taida tu
pardalanan ni ngolunta boi do panghilalanta na so mungkin be, ndang adong be
dalan, manang mustahil, on ma ujungna. Hape molo Tuhanta i do na mangalusi
angka sihol ni rohanta, angka hoihointa; ndang adong na so tarpatupa Debata,
tudoshon na hinaporseaan si Maria di Lukas 1: 37 “ndang adong na so tarpatupa
Debata”. Ala ni i, ngolunta ndang marujung di persoalan hidup, manang gabe
ndang mardalan be ngolunta binahen ni parsorion ni ngolu, adong do Tuhanta na berdaulat.
Ndang dibatasi keadaan Tuhanta i, ala ni i tongtong ma hita mangasahon hagogoon
ni Tuhanta i na so terbatas.
7.
Bangso
Israel mandalani Laut i. Na gabe halongangan do na masa on, boi bangso Israel
mandalani ditonga ni laut na mahiang i. Ndada na marnida sada halongangan sian
na dao, alai jonok do marhite na dibolus nasida do dalan na dibuha Tuhan i dinasida. Mansai relevan
do on tu parngoluon ni haporseaonta. Molo dipungka Tuhan i do dalan, asa hot ma
tongtong mardalan angka na porsea i. Haporseaon i ndada holan na paimahon Tuhan
i mangulahon siulaon, alai haporseaon i, ima na mangalangkahon siulaon marhite
Hata ni Tuhan i manang patikNa. Olo do sipata naung dijalo marhitehite tangiang
tu Tuhan i, dung dipungka Tuhanta i dalan, alai ndang olo mangalangka manang
mandalani dalan sidalananna naung buha diadopanna. Ala ni i molo marhaporseon
do hita ingkon mangihut ma di pambahenan, tudos songon na tarsurat di Jakobus
2: 17 "Haporseaon i pe songon i do: Anggo so adong pangulaonna, naung mate do
hadirionna". Ingkon do torus bangso Israel mandalani dalan na pinungka ni Debata
manadinghon inganan na robi, mamasuhi dalan ni Debata jala torus mardalan sahat
tu tujuan na tinotophon ni Debata.
8.
Aek
laut i songon metafora ni panguhumon tu bangso Misir jala sabalikna gabe haluaon
di bangso Israel. Sian na masa on, aek laut i gabe dua fungsi na marasing. Molo
tu bangso Israel aek i gabe dalan haluaon, molo tu halak Misir aek i gabe dalan
panguhuman. Parasingan i na patuduhon ia Debata ima Tuhan na paluahon bangsoNa
huhut na manguhum angka gogo na manindos bangsoNa. Misir ima na gabe gombaran
ni huaso na manindos bangso Israel. Uju soldadu Misir mangalele nasida, na
marhuaso do Tuhan i manundati ondamondam i. Sian sudut teologis, na masa on patuduhon
ia haluaon ni Debata ndada holan pabogothon bangsona bungkas sian sada inganan,
alai huhut do paluahon nasida sian hagogoon na manindos nasida.
9.
Hasusundat
ni huaso ni jolma. Sian ya 25 on manggombarhon angka galapan hureta nasida gabe
maol ditogu. Soldadu Misir na gogo i tung so boi do mangasahon gogona na
mangondam bangso ni Debata. Marhite on napatuduhon na so margogo do jolma i diadopan
ni Debata. Bangso Misir marnampunahon hagogoon militer, hureta, angka soldadu
dohot strategi. Alai Bangso Israel ndang margogo songon bangso Misir, alai
hagogoonna ima sian Debata sambing do, ndada sian portibi on nang sian
hajolmaon holan sian Debata do hagogoonna. Dison ma ingkon nirajuman angka na
porsea i, na so boi do sipangasahononhon hagogoon ni jolma manang portibi on.
Adong do hapistaran, parbinotoan, hagogon, hamoraon ni portibi on, alai ndang
boi i gabe dalan haluaon. Holan Debata do haluaonta dohot hagogoonta.
10.
DEBATA
PATUPA HALONGANGAN TU BANGSONA (Tuhan Melakukan Perbuatan Besar Bagi Umat-Nya),
ima topik ni minggunta sian turpukta on. Tung so boi do bangso Israel i laho
paluahon dirina sandiri sian hamaolon na masa. Diharingkothon nasida do
hagogoon ni Debata, Ibana do na manguluhon, dohot na patupahon halongangan tu
bangsoNa. Pambahenan ni Debata ndanda holan marhite na mambola laut i gabe
dalan haluaon ni bangso i, alai saluhut na masa di Sejarah haluaon i, ima
pambahenan ni Debata. Diparmudumudu, dilinggomi do jala mambuha dalan, mangarumpakhon
ondamondam dohot haluaon tu bangsoNa. Marhite na masa i gabe sada panindangion
haporseaon ni bangso Israel taringot tu Debata na mangolu jala na mangula
patupa halongangan di sejarah ni bangso i. Tuhanta i do Debata na jonok ndada
na dao sian bangsoNa. Ibana do Debata na
omni present, Maha hadir, marnida pardangolan, na manangihon anggukangguk, na
manguluhon pardalanan na mangula patupa haluaon.
11.
Sipahusorhusoronta
sian haluaon on ima:
Ø
Halak
na porsea ima halak na barani mangadopi parsualon ni ngoluna ala pos rohana di
pangaramotion ni Tuhan i.
Ø
Ndang
ulahonon mulak tu pudi, mulak tu parngoluon na robi, alai ingkon tongtong do
mardalan torus tu jolo hombar tu panogunoguon ni Tuhan i, na mamungka dalan
haluaon i.
Ø
Manghaporseai
Tuhan i jala tongtong mangula siulaon na boi niulahon, ala Tuhanta i pe
tongtong do mangula tu hasonanganta.
Ø
Angka
na porsea i sai unang ma manghalupahon pambahenan ni Debata. Tongtong ma hita
sai marningot angka pambahenanNa ima angka halongangan do na manogunogu
haporseaonta asa lam togu jala hot.
Ø
Biar
mida Jahowa jala haposi Ibana; Psalm 37:5 Pasahat ma dalanmu tu Jahowa jala
haposi Ibana, asa Ibana paturehon. Habiara mi Debata unang angka na di portibi
on
Ø
Angka
ganup keluarga ni halak Kristen tongtong margogo mangadopi ragam ni parsorion
ni ngolu marhite na rup martangiang, marhaporseaon, marsaor dohot denggan dohot
pambahenan na tama. Asa natoras pe ringkot do terlibat mangajari angka iananghonna, molo
ro angka hamaolon na hadir do Tuhanta i di ganup panggulmiton ni ngoluna, asa
unang muramura mandele jala mandate. Asa ianangkon ndang holan marsiajar
taringot na marhaporseaon so pola adong angka hamaolon, alai marsiajar
manghaposi Tuhan i di parsorion ni ngoluna. Amen.